สัญญาก่อนสมรส (Prenup) ฉบับคนไทย
สัญญาก่อนสมรส (Prenup) คืออะไร และแตกต่างจากการสมรสธรรมดาอย่างไร?
"ระบบทรัพย์สินระหว่างคู่สมรสตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ของไทยมีหลักการพื้นฐานในการจำแนกทรัพย์สินออกเป็นสองประเภทหลัก ได้แก่ "สินส่วนตัว" และ "สินสมรส" หลักการนี้ถือเป็นรากฐานสำคัญในการกำหนดสิทธิและหน้าที่ของคู่สมรสในเรื่องทรัพย์สิน โดยกฎหมายได้เปิดโอกาสให้คู่สมรสสามารถทำสัญญากันเป็นการเฉพาะก่อนการสมรส เพื่อกำหนดการจัดการทรัพย์สินให้แตกต่างไปจากที่กฎหมายกำหนดไว้ได้ โดยเรียกว่า สัญญาก่อนสมรส (Prenuptial Agreement หรือ Prenup) ซึ่งมีการระบุเงื่อนไขไว้ในมาตรา 1465 ทั้งนี้ การวางแผนจัดการทรัพย์สินของครอบครัวอาจมีความซับซ้อนและต้องพิจารณากฎหมายหลายส่วนประกอบกัน เช่น การจัดการทรัพย์สินของธุรกิจครอบครัว (กงสี) หรือการทำพินัยกรรม ซึ่งล้วนแต่ต้องอาศัยความเข้าใจในบทบัญญัติทางกฎหมายอย่างลึกซึ้ง
หลายคนเข้าใจผิดว่า สัญญาก่อนสมรส เป็นเรื่องของคนรวยหรือคนดังเท่านั้น ความจริงแล้ว สัญญาก่อนสมรสคือเครื่องมือทางกฎหมายที่ทุกคู่รักควรรู้จัก เพราะเมื่อจดทะเบียนสมรสแล้ว ทรัพย์สินของทั้งสองฝ่ายจะถูกควบคุมโดยกฎหมายอัตโนมัติ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1465-1493 ดังนั้น หากคุณกำลังวางแผนจดทะเบียนสมรส และอยากเข้าใจชัดเจนว่าสัญญาก่อนสมรสเหมาะกับคุณหรือไม่ แนะนำให้พูดคุยกับทนายความที่มีประสบการณ์เพื่อประเมินตามสถานการณ์จริงของคุณ
👉 สามารถปรึกษาทนายความได้ฟรีที่ Legardy เพื่อรับคำแนะนำเบื้องต้นก่อนตัดสินใจ"
การสมรสธรรมดา (ไม่มีสัญญาก่อนสมรส) ทำงานยังไง?
เมื่อคุณจดทะเบียนสมรสโดยไม่ทำสัญญาก่อนสมรส กฎหมายจะกำหนดสิทธิและหน้าที่ของคู่สมรสในเรื่องทรัพย์สิน โดยจะแบ่งทรัพย์สินออกเป็น 2 ประเภทอัตโนมัติ คือ "สินส่วนตัว" และ "สินสมรส" ซึ่งสามารถแยกอย่างง่าย ๆ ได้ว่า ทรัพย์สินที่ได้มาหลังแต่งงานส่วนใหญ่เป็นสินสมรส (ไม่นับที่ได้มาโดยการให้โดยเสน่หา มรดก หรือเป็นของใช้ส่วนตัวทั่วไป) ส่วน ทรัพย์สินที่มีก่อนแต่งงานเป็นสินส่วนตัว
ตัวอย่างเช่น หากคุณมีเงินฝากธนาคาร 1 ล้านบาทก่อนแต่งงาน เงินก้อนนี้เป็นสินส่วนตัวของคุณ แต่หากคุณเอาเงินนี้ไปลงทุนหลังแต่งงานแล้วได้กำไร กำไรที่ได้ซึ่งถือว่าเป็นดอกผลของสินส่วนตัวจะกลายเป็น "สินสมรส" ทันที แล้วเมื่อมันกลายเป็นสินสมรส สิ่งที่จะเกิดขึ้นต่อไปก็คือว่าหากหย่าร้าง กำไรก้อนนี้จะต้องแบ่งครึ่งกันนั่นเอง ตามมาตรา 1533
สัญญาก่อนสมรสช่วยอะไรได้บ้าง?
สัญญาก่อนสมรสทำให้คุณสามารถปรับแต่งกฎเกณฑ์เกี่ยวกับการแบ่งทรัพย์สินที่จะเกิดในอนาคตได้ เช่น กำหนดให้ผลตอบแทนจากการลงทุนสินส่วนตัวยังคงเป็นสินส่วนตัว หรือกำหนดให้ทรัพย์สินบางอย่างที่ได้มาหลังแต่งงานเป็นสินส่วนตัวแทนที่จะเป็นสินสมรส
รูปแบบและเงื่อนไขความสมบูรณ์
ความสมบูรณ์ของสัญญาก่อนสมรสจะต้องทำตามมาตรา 1466 ซึ่งมีความเคร่งครัดและตายตัวเป็นอย่างมาก สัญญาก่อนสมรสจะเป็นโมฆะถ้าไม่ได้ปฏิบัติตามเงื่อนไขดังต่อไปนี้:
การจดแจ้งในทะเบียนสมรส: สัญญาก่อนสมรสต้องจดแจ้งข้อตกลงไว้ในทะเบียนสมรสพร้อมกับการจดทะเบียนสมรส
การทำเป็นหนังสือแนบท้าย: เป็นตัวเลือกอีกทางหนึ่ง คือต้องทำเป็นหนังสือลงลายมือชื่อคู่สมรสและพยานอย่างน้อยสองคน แล้วแนบไว้ท้ายทะเบียนสมรส พร้อมทั้งจดแจ้งไว้ในทะเบียนสมรสว่าได้มีสัญญานั้นแนบไว้
เงื่อนไขด้านรูปแบบและเวลาที่กฎหมายกำหนดนี้มีความสำคัญเป็นอย่างมาก การที่กฎหมายระบุอย่างชัดเจนว่าต้องทำ "พร้อมกับการจดทะเบียนสมรส" นั้นเป็นไปเพื่อสร้างความแน่นอนและมั่นคงให้กับสถานะของทรัพย์สินคู่สมรสตั้งแต่เริ่มแรก คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2497/2552 ได้ยืนยันหลักการนี้ไว้อย่างชัดเจนว่า เมื่อคู่สมรสได้ตกลงกันในขณะจดทะเบียนว่าจะไม่บันทึกข้อตกลงเรื่องทรัพย์สิน การที่ฝ่ายหนึ่งจะมาขอบันทึกข้อตกลงเพิ่มเติมในภายหลัง แม้จะเป็นในวันเดียวกัน ก็ไม่ถือเป็นสัญญาก่อนสมรสตามมาตรา 1466 อีกต่อไป แต่กลายเป็นสัญญาที่ทำขึ้น "ระหว่างสมรส" ซึ่งมีผลทางกฎหมายที่แตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง การปฏิบัติตามขั้นตอนที่เคร่งครัดนี้จึงเป็นรากฐานสำคัญที่แยกสัญญาสองประเภทนี้ออกจากกันอย่างเด็ดขาดนั่นเอง
แล้วถ้าเป็นอย่างนี้ เราจะสามารถเปลี่ยนแปลงแก้ไขสัญญาก่อนสมรสได้หรือไม่ ?
คำตอบก็คือได้ แต่แก้ยากกว่าสัญญาระหว่างสมรสที่สามารถบอกล้างกันในเวลาไหนก็ได้ ที่ไหนก็ได้ หรือจะบอกปากเปล่าก็ได้ เพราะสัญญาก่อนสมรสจะต้องได้รับอนุญาตจากศาลเท่านั้น ตามมาตรา 1467 ทั้งนี้ เพื่อให้เกิดความมั่นคงและความน่าเชื่อถือของสัญญาที่ได้จัดทำไว้ตั้งแต่ต้น และเมื่อศาลมีคำสั่งถึงที่สุดให้เปลี่ยนแปลงหรือเพิกถอนแล้ว ศาลจะเป็นผู้แจ้งไปยังนายทะเบียนสมรสเพื่อจดแจ้งไว้ในทะเบียนสมรสต่อไป
Case Study ผู้ประกอบการรุ่นใหม่
คุณ A วัย 32 ปี เป็นเจ้าของธุรกิจ Start-up มูลค่า 15 ล้านบาท และมีคอนโดมิเนียม 1 หลัง กำลังจะแต่งงานกับคุณ B พนักงานบริษัท ที่มีเงินฝาก 500,000 บาท
กรณีที่ 1: ไม่ทำสัญญาก่อนสมรส
ธุรกิจ Start-up และคอนโด = สินส่วนตัวของ A
เงินฝาก 500,000 = สินส่วนตัวของ B
หลังแต่งงาน หาก Start-up เติบโตเป็น 50 ล้าน ส่วนขยาย 35 ล้าน จะกลายเป็นสินสมรส
ค่าเช่าคอนโด รายได้จาก Start-up = สินสมรสทั้งหมด
กรณีที่ 2: ทำสัญญาก่อนสมรส
สามารถกำหนดให้ผลกำไรจากธุรกิจยังคงเป็นสินส่วนตัวของ A
กำหนดให้ค่าเช่าคอนโดเป็นสินส่วนตัว
สามารถกำหนดสัดส่วนการจัดการสินสมรสในอนาคต
ผลของสัญญาก่อนสมรส: การทำสัญญาก่อนสมรสช่วยปกป้องมูลค่าธุรกิจที่สร้างมาก่อนแต่งงาน และการเติบโตในอนาคต ซึ่งมีผลต่อการวางแผนทางการเงินระยะยาว
อ่านเพิ่มเติมบทความที่เกี่ยวข้อง
ทรัพย์สินระหว่างสามีภรรยา ควรที่คุณควรรู้ก่อนแต่งงาน — ความรู้พื้นฐานเรื่องสินส่วนตัวและสินสมรส
ทำไมถึงควรทำสัญญาก่อนสมรส (ข้อดีที่ต้องรู้)?
"สัญญาก่อนสมรสไม่ใช่เรื่องของความไม่ไว้ใจกัน แต่เป็นการวางแผนทางการเงินและทรัพย์สินอย่างชาญฉลาด เหมือนการทำประกันชีวิตหรือเขียนพินัยกรรม ช่วยป้องกันปัญหาที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต และสร้างความชัดเจนให้ทั้งสองฝ่ายตั้งแต่เริ่มต้น"
หลายคู่รักยังลังเลเรื่องการทำสัญญาก่อนสมรส เพราะกลัวว่าจะดูเหมือนไม่ไว้ใจกัน แต่ในความเป็นจริง การทำสัญญาก่อนสมรสมีข้อดีมากมายที่จะช่วยสร้างรากฐานที่แข็งแกร่งให้กับชีวิตคู่ทั้งในด้านการเงินและความสัมพันธ์
ข้อดีหลักของการทำสัญญาก่อนสมรส
ป้องกันการแย่งชิงทรัพย์สินหากเกิดการหย่าร้าง
ตามกฎหมายไทย เมื่อหย่าร้างจะต้องแบ่งสินสมรสให้แต่ละฝ่ายคนละครึ่ง ตามมาตรา 1533 แต่หากมีสัญญาก่อนสมรส คู่สมรสสามารถตกลงสัดส่วนการแบ่งได้ตามที่เห็นสมควร เช่น คนที่มีรายได้หลักอาจจะได้สัดส่วนมากกว่า หรือกำหนดให้ทรัพย์สินบางอย่างไม่ต้องแบ่งเลย
สร้างความชัดเจนในการจัดการทรัพย์สินร่วมกัน
สัญญาก่อนสมรสช่วยให้ทั้งสองฝ่ายเข้าใจบทบาทหน้าที่ของแต่ละคนอย่างชัดเจน เช่น ใครเป็นคนจัดการเงินในครัวเรือน ใครมีสิทธิตัดสินใจเรื่องการลงทุนใหญ่ ๆ การมีข้อตกลงที่ชัดเจนจะลดความขัดแย้งในอนาคต
วางแผนภาษีและการเงินได้อย่างมีประสิทธิภาพ
การมีสัญญาก่อนสมรสช่วยในการวางแผนภาษีได้ดีขึ้น เช่น การกำหนดให้รายได้จากการลงทุนบางประเภทเป็นสินส่วนตัว อาจช่วยลดภาระภาษีได้ หรือการวางแผนการโอนทรัพย์สินระหว่างคู่สมรสในอนาคต
อ่านเพิ่มเติมบทความและคำปรึกษาจริงที่เกี่ยวข้อง
คู่สมรสก่อหนี้ คู่สมรสอีกฝ่ายต้องรับผิดชอบหนี้ด้วยหรือไม่? — ความรู้เรื่องหนี้สินและความรับผิดชอบทางการเงินระหว่างคู่สมรส
สัญญาก่อนสมรส vs สลักหลังทะเบียนสมรส ต่างกันอย่างไร?
"สัญญาก่อนสมรสและสลักหลังทะเบียนสมรสเป็นคนละเครื่องมือทางกฎหมายที่มีจุดประสงค์ต่างกัน สัญญาก่อนสมรสต้องทำก่อนหรือในวันจดทะเบียนสมรสเท่านั้น และแก้ไขได้ยากกว่า ส่วนสลักหลังทะเบียนสมรสสามารถทำได้หลังแต่งงานแล้ว แต่บอกล้างได้ง่ายกว่า"
หลายคู่สมรสเข้าใจสับสนระหว่างสัญญาก่อนสมรสกับสลักหลังทะเบียนสมรส (หรือที่เรียกว่า สัญญาระหว่างสมรส) ทั้งที่จริง ๆ แล้วเป็นกลไกทางกฎหมายที่แตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง ทั้งในเรื่องระยะเวลาการทำ วิธีการแก้ไข และผลทางกฎหมาย
ในขณะที่สัญญาก่อนสมรสมีเงื่อนไขที่เคร่งครัดและไม่สามารถแก้ไขได้ง่าย สัญญาระหว่างสมรสที่คู่สมรสทำไว้ต่อกันในเรื่องทรัพย์สินนั้นกลับมีหลักการที่แตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง โดยมาตรา 1469 ได้กำหนดให้ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งสามารถ "บอกล้าง" สัญญาดังกล่าวได้ในเวลาใดก็ได้ที่ยังเป็นคู่สมรสกันอยู่ หรือภายในกำหนดหนึ่งปีนับแต่วันที่ขาดจากการเป็นคู่สมรสกัน
สัญญาก่อนสมรส (Prenuptial Agreement)
สัญญาก่อนสมรสจะมีผลบังคับใช้ได้ก็ต่อเมื่อปฏิบัติตามมาตรา 1466 อย่างเคร่งครัด คือ ต้องจดแจ้งไว้ในทะเบียนสมรสพร้อมกับการจดทะเบียนสมรส หรือทำเป็นหนังสือลงนามโดยคู่สมรสและพยาน 2 คน แล้วแนบไว้ท้ายทะเบียนสมรสในวันเดียวกัน
คุณลักษณะสำคัญ
- ต้องทำก่อนหรือในวันจดทะเบียนสมรสเท่านั้น
- แก้ไขได้ยาก ต้องขออนุญาตศาลเท่านั้น
- ครอบคลุมการจัดการทรัพย์สินได้อย่างละเอียด
สัญญาระหว่างสมรส
เป็นข้อตกลงที่คู่สมรสทำขึ้นหลังจากจดทะเบียนสมรสแล้ว แม้จะเป็นวันเดียวกันกับที่ทำการจดทะเบียนสมรสแล้วก็ตาม ตามมาตรา 1469
คุณลักษณะสำคัญ
- ทำได้หลังจดทะเบียนสมรสแล้ว ไม่มีข้อจำกัดเวลา
- บอกล้างได้ง่าย ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งสามารถยกเลิกได้
- เหมาะสำหรับข้อตกลงเฉพาะเรื่องเฉพาะกิจ
ความแตกต่างในอำนาจทางกฎหมายนี้ก่อให้เกิดผลกระทบที่สำคัญอย่างยิ่งในการวางแผนทรัพย์สิน สัญญาก่อนสมรส (มาตรา 1466) ถูกออกแบบมาเพื่อสร้าง "ความแน่นอน" ให้กับสถานะของทรัพย์สินในระยะยาว ในขณะที่สัญญาระหว่างสมรส (มาตรา 1469) ให้ "ความยืดหยุ่น" ในการทำข้อตกลงแต่กลับมาพร้อมกับ "ความไม่แน่นอน" ในการบังคับใช้ เพราะคู่สัญญาอีกฝ่ายมีอำนาจตามกฎหมายที่จะบอกล้างสัญญาได้ตลอดเวลา ตัวอย่างจากคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2497/2552 ที่ได้กล่าวถึงไปก่อนหน้านี้แสดงให้เห็นถึงความสำคัญของความแตกต่างนี้อย่างชัดเจน การที่ข้อตกลงการยกที่ดินถูกจัดเป็นสัญญาระหว่างสมรส ทำให้ฝ่ายผู้ให้มีสิทธิบอกล้างสัญญาและเรียกทรัพย์สินคืนได้โดยอาศัยมาตรา 1469 ดังนั้น หากคู่สมรสต้องการให้ข้อตกลงเรื่องทรัพย์สินมีผลผูกพันอย่างมั่นคงและไม่สามารถบอกล้างได้ง่าย การจัดทำ "สัญญาก่อนสมรส" ที่ถูกต้องตามกฎหมายจึงเป็นเครื่องมือที่เหมาะสมที่สุด
อ่านเพิ่มเติมบทความที่เกี่ยวข้อง
กฎหมายครอบครัว รู้ไว้ก่อนสร้างครอบครัว — ความรู้พื้นฐานเรื่องสิทธิและหน้าที่ระหว่างคู่สมรส
ความรู้พื้นฐานก่อนทำสัญญาก่อนสมรส
สินส่วนตัวคืออะไร และครอบคลุมทรัพย์สินประเภทไหนบ้าง?
"สินส่วนตัวคือ ทรัพย์สินที่เป็นกรรมสิทธิ์ของคู่สมรสฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งเพียงฝ่ายเดียว สามารถจัดการได้เองโดยไม่ต้องขอความยินยอมจากคู่สมรส ตามมาตรา 1471 แบ่งออกเป็น 5 ประเภทหลัก คือ ทรัพย์สินก่อนสมรส เครื่องใช้ส่วนตัว มรดก ของหมั้น และของแทนสินส่วนตัว"
การเข้าใจเรื่องสินส่วนตัวเป็นพื้นฐานสำคัญในการทำสัญญาก่อนสมรส เพราะจะช่วยให้คุณทราบว่าทรัพย์สินใดที่คุณสามารถเก็บไว้เป็นของตัวเองได้ และทรัพย์สินใดที่อาจต้องระบุไว้ในสัญญาหากต้องการเปลี่ยนสถานะ
5 ประเภทสินส่วนตัวตามมาตรา 1471
- ทรัพย์สินที่ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งมีอยู่ก่อนสมรส สิ่งที่คุณเป็นเจ้าของอยู่แล้วก่อนจดทะเบียนสมรส ไม่ว่าจะเป็นอสังหาริมทรัพย์ สังหาริมทรัพย์ เงินฝาก หุ้น พันธบัตร ทองคำ หรือแม้แต่ทรัพย์สินทางปัญญา เช่น ลิขสิทธิ์ สิทธิบัตร ต้องมีหลักฐานการครอบครองก่อนวันจดทะเบียนสมรสเท่านั้น
- เครื่องใช้สอยส่วนตัว เครื่องแต่งกาย เครื่องประดับตามควรแก่ฐานะ เสื้อผ้า รองเท้า เครื่องสำอาง เครื่องประดับที่ใช้ประจำตัว นาฬิกา โทรศัพท์มือถือ และเครื่องมือเครื่องใช้ที่จำเป็นในการประกอบอาชีพ เช่น เครื่องมือช่าง คอมพิวเตอร์สำหรับทำงาน อุปกรณ์ทางการแพทย์
- ทรัพย์สินที่ได้มาระหว่างสมรสโดยการรับมรดกหรือโดยการให้โดยเสน่หา มรดกจากญาติที่เสียชีวิต ทรัพย์สินที่ได้รับเป็นของขวัญไม่ว่าจากใครก็ตาม เงินที่พ่อแม่ให้เป็นค่าใช้จ่าย ที่ดินที่ญาติให้ แม้จะได้รับหลังแต่งงานแล้วก็ยังเป็นสินส่วนตัว
- ของหมั้น แหวนหมั้น สร้อยคอ ทองคำ เครื่องประดับ หรือทรัพย์สินใด ๆ ที่ฝ่ายชายมอบให้ฝ่ายหญิงในพิธีหมั้น ตามประเพณีไทย ถือเป็นสินส่วนตัวของฝ่ายหญิงโดยสมบูรณ์
- ของแทนสินส่วนตัว ทรัพย์สินหรือเงินที่ได้มาจากการนำสินส่วนตัวไปแลกเปลี่ยน ขาย หรือใช้เป็นหลักประกันกู้ยืม เช่น เงินที่ได้จากการขายทองคำที่เป็นของหมั้น บ้านใหม่ที่ซื้อด้วยเงินจากการขายที่ดินที่ได้จากมรดก
อ่านเพิ่มเติมบทความที่เกี่ยวข้อง
มาตรา 1474 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ — ความรู้เรื่องสินสมรสที่สัมพันธ์กับสินส่วนตัว
ต้องการคำแนะนำในการระบุและปกป้องสินส่วนตัวในสัญญาก่อนสมรส? ปรึกษาทนายความผู้เชี่ยวชาญได้ที่นี่ เพื่อวางแผนอย่างละเอียดและครอบคลุม
สินสมรสคืออะไร และทรัพย์สินระหว่างสมรสมีอะไรบ้าง?
"สินสมรสคือ ทรัพย์สินที่คู่สมรสเป็นเจ้าของร่วมกันคนละครึ่ง ต้องได้ความยินยอมร่วมกันในการจัดการ ตามมาตรา 1474 แบ่งออกเป็น 3 ประเภทหลัก คือ ทรัพย์สินที่ได้มาระหว่างสมรส ทรัพย์สินจากพินัยกรรมหรือการให้ที่ระบุเป็นสินสมรส และดอกผลของสินส่วนตัว พร้อมหลักสันนิษฐานว่าทรัพย์สินที่สงสัยให้ถือว่าเป็นสินสมรส"
สินสมรสเป็นแนวคิดที่สำคัญที่สุดในกฎหมายครอบครัวไทย เพราะมีผลต่อการจัดการทรัพย์สินระหว่างสมรส การแบ่งทรัพย์สินเมื่อหย่าร้าง และการได้รับมรดก การเข้าใจสินสมรสอย่างถูกต้องจะช่วยให้คุณวางแผนทำสัญญาก่อนสมรสได้อย่างเหมาะสม
3 ประเภทสินสมรสตามมาตรา 1474
- ทรัพย์สินที่คู่สมรสได้มาระหว่างสมรส ทรัพย์สินใด ๆ ที่ได้มาหลังจากจดทะเบียนสมรส ไม่ว่าจะเป็นฝ่ายไหนหาได้มา ได้แก่ เงินเดือน โบนัส เงินค่าชดเชย เงินบำนาญ ผลตอบแทนจากการลงทุน รายได้จากธุรกิจ หรือแม้แต่ของขวัญที่คู่สมรสซื้อให้กัน
- ทรัพย์สินที่ได้มาโดยพินัยกรรมหรือการให้เป็นหนังสือที่ระบุว่าเป็นสินสมรส กรณีพิเศษที่ผู้ให้ตั้งใจให้ทรัพย์สินเป็นสินสมรส เช่น ปู่ย่าเขียนพินัยกรรมให้ที่ดินแก่หลานชาย แต่ระบุชัดเจนว่า "ให้เป็นสินสมรสระหว่างหลานชายกับภรรยา" ทรัพย์สินนี้จะเป็นสินสมรสทันที แม้จะได้มาจากมรดก
- ดอกผลของสินส่วนตัว นี่คือส่วนที่คนเข้าใจผิดกันมากที่สุด แม้ทรัพย์สินจะเป็นสินส่วนตัว แต่ผลประโยชน์ที่เกิดขึ้นจากทรัพย์สินนั้นจะกลายเป็นสินสมรส เช่น ค่าเช่าบ้าน ดอกเบี้ยเงินฝาก เงินปันผลจากหุ้น รายได้จากการขายผลไม้ในสวน
หลักสันนิษฐานเมื่อมีทรัพย์สินที่ไม่แน่ใจให้ถือว่าเป็นสินสมรส
กฎหมายกำหนดให้ หากไม่สามารถพิสูจน์ได้ชัดเจนว่าทรัพย์สินชิ้นใดเป็นสินส่วนตัวหรือสินสมรส ให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่าเป็นสินสมรส หลักนี้มีผลสำคัญมากในทางปฏิบัติ เพราะภาระการพิสูจน์จะตกอยู่กับผู้ที่อ้างว่าเป็นสินส่วนตัว
Case Study ธุรกิจครอบครัวและสินสมรส
คุณ H สืบทอดร้านทองคำจากพ่อ (สินส่วนตัว) หลังแต่งงาน H ขยายสาขาเพิ่ม 3 แห่ง และเพิ่มการขายออนไลน์ ทำให้กำไรเพิ่มขึ้นจาก 50,000 บาท/เดือน เป็น 200,000 บาท/เดือน
การแยกทรัพย์สิน
ร้านทองเดิม = สินส่วนตัวของ H
กำไร 50,000 บาท/เดือนจากร้านเดิม = สินสมรส (ดอกผลของสินส่วนตัว)
ร้านสาขาใหม่ 3 แห่ง = สินสมรส (ขยายด้วยเงินที่หาได้หลังแต่งงาน)
กำไรเพิ่ม 150,000 บาท/เดือน = สินสมรส
ปัญหาที่เกิดขึ้นคือ หากไม่มีสัญญาก่อนสมรส คู่สมรสของ H จะมีสิทธิในการจัดการธุรกิจที่ขยายใหม่ และมีสิทธิแบ่งกำไรครึ่งหนึ่งหากเกิดการหย่าร้าง
ทรัพย์สินที่ต้องระวังเป็นพิเศษ
- ทรัพย์สินที่ซื้อหลังแต่งงาน ไม่ว่าจะจดทะเบียนใครเป็นเจ้าของ หากซื้อด้วยเงินที่เป็นสินสมรส จะเป็นสินสมรสทั้งหมด เช่น รถยนต์ที่สามีซื้อให้ภรรยา บ้านที่จดทะเบียนชื่อคนเดียว
- การลงทุนระหว่างสมรส หุ้น กองทุน อสังหาริมทรัพย์เพื่อลงทุน หรือธุรกิจใหม่ที่เริ่มหลังแต่งงาน จะเป็นสินสมรสทั้งหมด แม้จะใช้ความรู้หรือทักษะส่วนตัว
- เงินออมและการลงทุนสะสม เงินเดือนที่เก็บไว้ในบัญชีธนาคาร เงินในกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ เงินประกันสังคม จะเป็นสินสมรสทั้งหมด
อ่านเพิ่มเติมบทความที่เกี่ยวข้องและกระทู้ปรึกษากฎหมาย
ทรัพย์สินระหว่างสามีภรรยา ควรที่คุณควรรู้ก่อนแต่งงาน — ความรู้ครอบคลุมเรื่องสินส่วนตัวและสินสมรส
ได้รับที่ดินจากญาติ นับเป็นสินสมรสหรือสินส่วนตัว? — คำปรึกษาเรื่องการแยกแยะทรัพย์สินที่ได้รับเป็นของขวัญหรือมรดก
ขั้นตอนการทำสัญญาก่อนสมรสตามกฎหมายไทย
"การทำสัญญาก่อนสมรสตามกฎหมายไทยมี 2 วิธีที่ถูกต้อง คือ จดแจ้งในทะเบียนสมรสพร้อมกับการจดทะเบียน หรือทำเป็นหนังสือแนบท้ายทะเบียนสมรสพร้อมมีพยาน 2 คน หากไม่ทำตามขั้นตอนใดขั้นตอนหนึ่งนี้ สัญญาจะตกเป็นโมฆะทันที"
สัญญาก่อนสมรสหรือ Prenuptial Agreement เป็นเครื่องมือทางกฎหมายที่ให้คู่รักตกลงเรื่องทรัพย์สินก่อนจดทะเบียนสมรส โดยกฎหมายไทยกำหนดขั้นตอนที่เข้มงวดเพื่อให้สัญญามีผลบังคับใช้ได้จริง ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1466
FAQ - คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับสัญญาก่อนสมรส
1. การสมรสคือการรวมทรัพย์สินหรือไม่ ถ้าไม่ทำสัญญาก่อนสมรส?
การสมรสคือการรวมชีวิตและทรัพย์สินบางส่วน หากไม่มีสัญญาก่อนสมรส ทรัพย์สินที่ได้มาระหว่างสมรสจะเป็นสินสมรสโดยอัตโนมัติ ส่วนทรัพย์สินก่อนสมรสยังเป็นสินส่วนตัว การทำสัญญาช่วยให้ตกลงเปลี่ยนแปลงข้อกำหนดนี้ได้
2. มีตัวอย่างสัญญาก่อนสมรส PDF ให้ดูไหม?
สัญญาก่อนสมรสแต่ละคู่ควรเขียนให้เหมาะกับสถานการณ์เฉพาะ ไม่แนะนำใช้แบบฟอร์มสำเร็จรูป เพราะอาจไม่ครอบคลุมหรือไม่เหมาะสม ควรให้ทนายร่างตามความต้องการจริง ปรึกษาการร่างสัญญาได้ที่นี่
3. ทรัพย์สินก่อนสมรสจะกลายเป็นสินสมรสได้ไหม?
ได้ หากมีสัญญาก่อนสมรสตกลงให้ทรัพย์สินก่อนสมรสเป็นสินสมรส เช่น บ้านที่ฝ่ายชายมีก่อนสมรสตกลงให้เป็นสินสมรส หรือสินส่วนตัวเปลี่ยนสภาพเป็นสินสมรสด้วยการผสมปนเปกับสินสมรส แต่ต้องทำตามขั้นตอนที่ถูกต้อง
4. ดอกผลของสินส่วนตัวเป็นสินสมรสหรือไม่?
ดอกผลของสินส่วนตัวที่เกิดขึ้นระหว่างสมรส เช่น ค่าเช่าจากบ้านส่วนตัว กำไรจากหุ้นส่วนตัว จะเป็นสินสมรสตามมาตรา 1474 เว้นแต่จะมีสัญญาก่อนสมรสกำหนดให้เป็นสินส่วนตัว การวางแผนล่วงหน้าจึงสำคัญมาก
5. สลักหลังทะเบียนสมรสคืออะไร?
สลักหลังทะเบียนสมรสคือการบันทึกข้อตกลงเรื่องทรัพย์สินไว้ในทะเบียนสมรส ซึ่งเป็นอีกชื่อหนึ่งของสัญญาก่อนสมรส ต้องทำพร้อมกับการจดทะเบียนสมรสเท่านั้น หากทำหลังจดทะเบียนแล้วจะไม่ใช่สัญญาก่อนสมรส
6. ทรัพย์สินระหว่างสมรสที่ได้จากของขวัญเป็นสินใคร?
ทรัพย์สินที่ได้มาระหว่างสมรสโดยการให้โดยเสน่หา (ของขวัญ) จะเป็นสินส่วนตัวของผู้ที่ได้รับ ตามมาตรา 1471 แต่หากเป็นของขวัญให้คู่สมรสร่วมกัน อาจถือเป็นสินสมรส ขึ้นอยู่กับเจตนาของผู้ให้
7. ถ้าทำสัญญาผิดขั้นตอนจะเกิดอะไรขึ้น?
ข้อตกลงนั้นจะกลายเป็นสัญญาระหว่างสมรสในทันที ซึ่งสามารถบอกล้างได้ตลอดเวลาที่ยังมีสถานะเป็นคู่สมรสกันอยู่ หรือภายในหนึ่งปีนับแต่สิ้นสุดสถานะสมรสต่อกัน
บทสรุป
สัญญาก่อนสมรส (Prenup) ไม่ได้เป็นเรื่องซับซ้อนเกินไปหรือจำกัดอยู่แค่คนดังหรือคนมีฐานะเท่านั้น แต่เป็นเครื่องมือทางกฎหมายที่ช่วยสร้างความมั่นใจและความชัดเจนให้ชีวิตคู่ทุกคน ตั้งแต่การปกป้องสินส่วนตัวที่สร้างมาก่อนสมรส ไปจนถึงการกำหนดกติกาทางการเงินที่จะใช้ร่วมกันในอนาคต
สิ่งสำคัญคือ ต้องปฏิบัติตามขั้นตอนทางกฎหมายอย่างเคร่งครัด และปรับเงื่อนไขให้เหมาะกับสถานการณ์เฉพาะของแต่ละครอบครัว ซึ่งมักมีรายละเอียดที่แตกต่างกันไป เช่น การทำธุรกิจร่วมกัน การรับมรดก หรือแม้กระทั่งการจัดการภาษี
ดังนั้น หากคุณกำลังคิดจะแต่งงาน และต้องการวางรากฐานชีวิตคู่ที่มั่นคงในระยะยาว การทำสัญญาก่อนสมรสอาจเป็นอีกหนึ่งทางเลือกที่ควรพิจารณาอย่างจริงจัง
👉 หากยังมีข้อสงสัยหรือต้องการคำแนะนำที่เหมาะกับสถานการณ์ของคุณ สามารถ ปรึกษาทนายความได้ฟรีที่ Legardy Q&A เพื่อรับคำตอบจากผู้เชี่ยวชาญก่อนตัดสินใจ
ปรึกษาทนายตัวจริง
สอบถามได้ทุกเรื่องราวทางกฎหมาย
"โดนโกง โดนประจาน" ปรึกษาได้ในคลิกเดียว
