โจทก์ฟ้องว่า เมื่อวันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2511 จำเลยทำสัญญาเช่ากิจการหนังสือพิมพ์และจ้างพิมพ์หนังสือของโจทก์ชื่อ "ถิ่นเหนือ" และค้างชำระค่าเช่า จำเลยประพฤติผิดสัญญาและงดออก พิมพ์ จำหน่ายทำให้โจทก์เสียหาย จึงบอกเลิกสัญญาเช่าและเรียกค่าเสียหาย

จำเลยให้การและฟ้องแย้งว่าไม่เคยค้างชำระค่าเช่า ไม่เคยผิดสัญญาโจทก์เองเป็นฝ่ายผิดสัญญา ไม่จัดการโอนสิทธิการจัดการหนังสือพิมพ์ให้จำเลย ทั้งโจทก์ได้งดการพิมพ์ด้วย จำเลยเสียหายขอเรียกค่าเสียหาย

โจทก์ให้การแก้ฟ้องแย้งว่า มิได้เป็นฝ่ายผิดสัญญา โจทก์ไม่ได้ก่อความเสียหายใด ๆ ให้แก่จำเลย จำเลยไม่มีอำนาจฟ้อง ฟ้องแย้งเคลือบคลุม

คู่ความแถลงรับกันว่า ตามสัญญาเช่ากิจการหนังสือพิมพ์และจ้างพิมพ์ฉบับที่โจทก์ส่งศาล ผู้เช่าเป็นฝ่ายตั้งกองบรรณาธิการเองโดยตลอด ผู้ให้เช่าไม่มีสิทธิเกี่ยวข้องคงอาศัยแต่ชื่อผู้ให้เช่าลงพิมพ์เป็นบรรณาธิการเท่านั้น

ศาลชั้นต้นสั่งงดสืบพยานและพิพากษาว่า สัญญาเช่าที่โจทก์ส่งศาลนั้น โจทก์ให้เช่าความเป็นบรรณาธิการ ซึ่งตามพระราชบัญญัติการพิมพ์เป็นสิทธิเฉพาะตัว คณะบรรณาธิการชุดที่จำเลยตั้งขึ้นดำเนินการ มิได้รับอนุญาตจากเจ้าพนักงานการพิมพ์ข้อตกลงให้เช่าดังกล่าว ขัดต่อความสงบเรียบร้อยตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 113 ข้อตกลงอื่นตกเป็นโมฆะไปด้วย พิพากษายกฟ้อง

โจทก์จำเลยอุทธรณ์

ศาลอุทธรณ์พิพากษาว่าเป็นสัญญาเช่ากิจการหนังสือพิมพ์และจ้างพิมพ์ ไม่ใช่เป็นการเช่าความเป็นบรรณาธิการ ควรที่ศาลชั้นต้นจะทำการสืบพยานหลักฐานของทั้งสองฝ่ายให้จบสิ้นกระแสความเสียก่อน พิพากษายกคำพิพากษาของศาลชั้นต้นให้ดำเนินการสืบพยานโจทก์จำเลยต่อไป

โจทก์ฎีกา

ศาลฎีกาเห็นว่า ข้อเท็จจริงพอวินิจฉัยคดีได้แล้ว สัญญาระหว่างโจทก์จำเลยเป็นสัญญาซึ่งมีลักษณะเป็นการโอนสิทธิการเป็นบรรณาธิการของโจทก์ให้จำเลย เป็นการหลีกเลี่ยงและฝ่าฝืนต่อพระราชบัญญัติการพิมพ์ พ.ศ. 2484 มาตรา 24 เป็นการกระทำที่มีวัตถุประสงค์เป็นการต้องห้ามชัดแจ้งโดยกฎหมายสัญญาตกเป็นโมฆะ ฟ้องบังคับเอาแก่กันหาได้ไม่

พิพากษากลับคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ให้บังคับคดีตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น

หมายเลขคดีดำศาลฎีกา

แหล่งที่มา กองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกา