คดีนี้โจทก์ฟ้องว่าโจทก์เป็นเจ้าหนี้จำเลยที่ ๑ ตามคำพิพากษา จำเลยที่ ๒ เป็นภรรยาจำเลยที่ ๑ ได้โอนที่ดินโฉนดที่ ๒๔๒๒ ซึ่งเป็นสินสมรสให้แต่จำเลยที่ ๓ ผู้เป็นมารดาเพื่อไม่ให้ถูกยึด โจทก์จึงฟ้องขอให้ทำลายนิติกรรมการโอนระหว่างจำเลยที่ ๒ แลที่ ๓

จำเลยต่อสู้ว่า ที่ดินแปลงนี้เดิมเป็นของจำเลยที่ ๓ ทำสัญญาโอนให้แก่จำเลยที่ ๒ โอนมีเงื่อนไขว่าถ้าจำเลยที่ ๒ ไม่ตายต้องโอนคืน ฉะนั้นเมื่อจำเลยที่ ๓ ไม่ตาย จำเลยที่ ๒ จึงโอนคืนให้

ศาลชั้นต้นพิพากษาให้ยกฟ้องโจทก์โดยฟังข้อเท็จจริงว่า คดีไม่ได้ความว่าได้มีการโอนกันโดยสมยอมเพื่อฉ้อโจทก์

ศาลอุทธรณ์เห็นว่าที่ศาลชั้นต้นอนุญาตให้จำเลยสืบพะยานบุคคลในข้อที่ได้มีเงื่อนไขในการโอนกรรมสิทธิเป็นการไม่ชอบด้วยประมวลวิธีพิจารณาแพ่ง ม.๙๔(ข) แลฟังว่าได้มีการโอนกันโดยรู้ว่าจำเลยที่ ๑ เป็นหนี้โจทก์ จึงพิพากษาให้เพิกถอนนิติกรรมการโอนระหว่างจำเลยที่ ๒ และ ๓

จำเลยฎีกาว่าคำพิพากษาศาลอุทธรณ์เป็นโมฆะด้วยนายเลมิงผู้พิจารณาคดีชั้นศาลอุทธรณ์เป็นผู้พิจารณาคดีในศาลแพ่งแผนกพิเศษแล้ว แลว่าศาลอุทธรณ์แปล ม.๙๔ แห่งประมวลวิธีพิจารณาแพ่งไม่ถูกต้อง กับว่าตามมาตรา ๒๓๗ ถือว่าลูกหนี้คือจำเลยที่ ๑

ศาลฎีกาเห็นว่า ในศาลแพ่งแผนกพิเศษนายเลมิงมิได้นั่งพิจารณาในฐานะผู้พิพากษา แต่ได้นั่งในฐานะที่ปรึกษากฎหมายจึงไม่เข้าบทบัญญัติมาตรา ๑๑ ข้อ ๕ แห่งประมวลวิธีพิจารณาแพ่ง

แลเห็นว่าการยกให้โดยเสนหานี้ต้องทำเป็นหนังสือแลจดทะเบียน ถ้าหากว่าจำเลยที่ ๓ สงวนสิทธิที่จะเรียกคืนข้อสัญญาเหล่านี้ก็ต้องรวมอยู่ในหนังสือที่ทำไว้ เห็นพ้องกับศาลอุทธรณ์ที่ถือว่า ม.๙๔ (ข) ห้ามไม่ให้นำพะยานบุคคลมาบังคับแก่คดีนี้

ส่วนข้อที่ว่าตาม ม.๒๓๗ ต้องถือว่าลูกหนี้คือจำเลยที่ ๑ นั้น เห็นว่าจำเลยที่ ๑ แลที่ ๒ เป็นสามีภรรยากัน เป็นหนี้ร่วมซึ่งจำเลยที่ ๒ ต้องรับผิดชอบด้วยจำเลยที่ ๒ ก็อยู่ในฐานะเป็นลูกหนี้โจทก์ด้วย จึงพิพากษายืนตามศาลอุทธรณ์

หมายเลขคดีดำศาลฎีกา

แหล่งที่มา กองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกา