ผู้ร้อยื่นคำร้องว่านาง ส. อายุ 18 ปีเป็นบุตรของผู้ร้อง ส.เป็นภริยา ช. โดยมิได้จดทะเบียนสมรส มีบุตรด้วยกันคือเด็กหญิงวันวิสาข์ ณ ไทร ต่อมาวันที่ 5 กรกฎาคม2524 ช. ถึงแก่กรรม ระหว่างมีชีวิตอยู่ ช. ได้แสดงให้ปรากฏว่าเด็กหญิงวันวิสาข์เป็นบุตรและได้ให้ความอุปการะเลี้ยงดูให้ใช้นามสกุลของ ช. เด็กหญิงวันวิสาข์ผู้เยาว์จะรับบำเหน็จตกทอดของ ช. แต่ไม่อาจทำได้ ขอให้ตั้งผู้ร้องเป็นผู้ปกครองเด็กหญิงวันวิสาข์ และสั่งให้ผู้เยาว์เป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของ ช.

ผู้คัดค้านร้องว่า ผู้คัดค้านเป็นภริยาของ ช. จดทะเบียนสมรสแล้ว มีบุตรด้วยกัน5 คน นาง ส. ไม่ใช่ภริยาของ ช. เด็กหญิงวันวิสาข์บุตรของนาง ส. ไม่ใช่บุตรของ ช.ช.ไม่เคยยกย่องเด็กหญิงวันวิสาข์ว่าเป็นบุตรของตน ผู้ร้องไม่มีอำนาจมาร้องคดีนี้ เพราะอำนาจปกครองของผู้เยาว์อยู่กับนาง ส. มารดา

ศาลชั้นต้นพิพากษาว่า เด็กหญิงวันวิสาข์ ณ ไทร ผู้เยาว์เป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของ ช.ซึ่งเกิดกับนาง ส. และแต่งตั้งให้ผู้ร้องเป็นผู้ปกครองเด็กหญิงวันวิสาข์ ณ ไทร

ผู้คัดค้านอุทธรณ์

ศาลอุทธรณ์แผนกคดีเด็กและเยาวชนวินิจฉัยว่า อำนาจปกครองเด็กหญิงวันวิสาข์ยังอยู่กับนาง ส. มารดาตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1566 วรรคท้ายผู้ร้องจะขอให้ศาลมีคำสั่งตั้งผู้ร้องเป็นผู้ปกครองเด็กหญิงวันวิสาข์มิได้ แต่นาง ส. อายุ18 ปีเศษยังไม่บรรลุนิติภาวะ ผู้ร้องซึ่งเป็นยายร้องเป็นคดีนี้ขึ้นมา ย่อมถือได้ว่าผู้ร้องในฐานะญาติสนิทของเด็กร้องขอต่อศาลเพื่อให้ตั้งผู้แทนเฉพาะคดีเพื่อฟ้องคดีขอให้รับเด็กเป็นบุตรในระหว่างที่เด็กเป็นผู้เยาว์นั่นเอง ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1556 ผู้ร้องจึงมีอำนาจร้องเป็นคดีนี้ได้ พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกคำร้องในส่วนที่ขอให้แต่งตั้งผู้ร้องเป็นผู้ปกครองเด็กหญิงวันวิสาข์ ณ ไทร ผู้เยาว์เสีย นอกจากที่แก้คงให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น

ผู้คัดค้านฎีกา

ศาลฎีกาแผนกคดีเด็กและเยาวชนวินิจฉัยปัญหาข้อกฎหมายว่าปัญหาวินิจฉัยมีว่า ผู้ร้องไม่มีอำนาจร้องขอเป็นผู้ปกครองผู้เยาว์แล้วมีอำนาจร้องขอให้ไต่สวนและสั่งว่าเด็กหญิงวันวิสาข์เป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของนายวิชาญ ณ ไทร หรือไม่ เห็นว่า การร้องขอให้ศาลตั้งเป็นผู้ปกครองกับร้องขอให้ศาลมีคำสั่งว่าผู้เยาว์เป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของผู้ตายเป็นคนละเรื่องกัน การไม่มีสิทธิทำอย่างหนึ่งอาจมีสิทธิทำอีกอย่างหนึ่งได้เมื่อกฎหมายบัญญัติให้ทำได้ คดีนี้นางสมใจมารดาเด็กหญิงวันวิสาข์เป็นผู้ปกครองตามกฎหมายของเด็กหญิงวันวิสาข์ยังไม่บรรลุนิติภาวะ จึงเป็นกรณีผู้แทนโดยชอบธรรมของเด็กไม่สามารถทำหน้าที่ได้ ผู้ร้องเป็นยายซึ่งเป็นญาติสนิมมีสิทธิร้องขอให้ศาลตั้งเป็นผู้แทนเฉพาะคดีเพื่อทำหน้าที่แทนเด็กได้ตามมาตรา 1556 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 5 ที่ตรวจชำระใหม่ การที่ผู้ร้องร้องเป็นคดีนี้ขึ้นมาถือได้ว่าผู้ร้องในฐานะญาติสนิทของเด็กร้องขอต่อศาลเพื่อให้ตั้งเป็นผู้แทนเฉพาะคดีทำหน้าที่ร้องแทนเด็กหญิงวันวิสาข์นั่นเอง ผู้ร้องจึงมีอำนาจร้องคดีนี้ได้ ฯลฯ

พิพากษายืน

หมายเลขคดีดำศาลฎีกา

แหล่งที่มา กองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกา