คดีนี้ศาลชั้นต้นมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดและพิพากษาให้ลูกหนี้ล้มละลายต่อมาศาลชั้นต้นได้มีคำสั่งให้ยกเลิกการล้มละลายตามคำขอประนอมหนี้ของลูกหนี้และต่อมาได้มีคำสั่งให้ยกเลิกการประนอมหนี้เมื่อวันที่ 17 ธันวาคม 2523 และพิพากษาให้ล้มละลายอีกเมื่อวันที่ 29 ตุลาคม 2524

ลูกหนี้ (จำเลย) ยื่นคำร้องว่า เจ้าพนักงานบังคับคดีได้ขายทอดตลาดที่ดินของลูกหนี้ตามคำสั่งของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์เมื่อวันที่ 9 มิถุนายน 2524 เป็นการขายโดยไม่ชอบด้วยกฎหมาย เพราะแม้ว่าเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์จะได้รายงานศาลขอให้ยกเลิกการประนอมหนี้ภายหลังล้มละลาย เมื่อลูกหนี้ยังไม่ล้มละลาย เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ก็ยังไม่มีอำนาจนำทรัพย์สินของลูกหนี้ออกขายทอดตลาด เป็นการต้องห้ามตามมาตรา 19 ทั้งยังได้ขายในราคาต่ำกว่าราคาที่แท้จริงมาก

เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์คัดค้านว่า เมื่อศาลมีคำสั่งให้ยกเลิกการประนอมหนี้แล้ว ย่อมมีผลให้ลูกหนี้ต้องกลับคืนสู่ฐานะเดิมและเป็นบุคคลล้มละลายต่อไปแม้ศาลจะยังไม่ได้มีคำพิพากษาให้ลูกหนี้เป็นบุคคลล้มละลายอีกก็ตาม เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์จึงมีอำนาจที่จะนำทรัพย์สินของลูกหนี้ออกขายทอดตลาดได้ และได้ขายไปในราคาสูงสุดแล้ว ขอให้ยกคำร้อง

ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้เพิกถอนการขายทอดตลาดตามคำร้องของลูกหนี้

เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์อุทธรณ์

ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน

เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ฎีกา

ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า แม้ข้อเท็จจริงจะได้ความว่าลูกหนี้ (จำเลย) ได้ถูกศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ยกเลิกการประนอมหนี้ภายหลังล้มละลาย แต่กรณีก็หาทำให้ลูกหนี้กลับไปเป็นบุคคลล้มละลายในทันทีตามคำสั่งของศาลชั้นต้นดังกล่าวนั้นไม่ เพราะศาลชั้นต้นยังมีอำนาจหน้าที่จะต้องพิพากษาให้ลูกหนี้เป็นบุคคลล้มละลายใหม่ต่อไปอีกดังที่บัญญัติไว้ในมาตรา 60 แห่งพระราชบัญญัติล้มละลายพุทธศักราช 2483 นั้นเสียก่อน กรณีจึงจะถือว่าลูกหนี้ตกเป็นบุคคลล้มละลายตามคำพิพากษาอันจะให้สิทธิและอำนาจแก่เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์นำเอาทรัพย์สินของลูกหนี้ออกขายทอดตลาด ตามนัยที่บัญญัติไว้ในมาตรา 19 หรือมาตรา 123แห่งพระราชบัญญัติล้มละลาย พุทธศักราช 2483 ดังเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ยกขึ้นเป็นข้อโต้แย้งไว้นั้นได้ เมื่อกรณีปรากฏว่าศาลชั้นต้นยังมิได้มีคำพิพากษาให้ลูกหนี้ (จำเลย) ล้มละลาย การที่เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์สั่งให้เจ้าพนักงานบังคับคดีทำการขายทอดตลาดที่ดินอันเป็นทรัพย์สินของลูกหนี้รายนี้จึงเป็นการมิชอบด้วยบทบัญญัติของกฎหมายตามที่ศาลฎีกาวินิจฉัยไว้ข้างต้น

พิพากษายืน

หมายเลขคดีดำศาลฎีกา

แหล่งที่มา กองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกา