โจทก์ทั้งสามสำนวนฟ้องว่า จำเลยทำสัญญาจะขายที่ดินให้แก่มารดาของโจทก์ทั้งสามสำนวนโดยรับมัดจำไว้แล้ว สัญญาจะโอนให้เมื่อแบ่งแยกโฉนดเสร็จ ต่อมาแยกโฉนดเสร็จและนัดทำการโอนแล้ว มารดาโจทก์แต่ละสำนวนได้โอนสิทธิเรียกร้องให้โจทก์ โจทก์และผู้ซื้อแต่ละสำนวนได้แจ้งการโอนสิทธิเรียกร้องให้จำเลยทราบ และนัดไปทำการโอนแต่จำเลยเรียกราคาที่ดินเพิ่มและไม่ยินยอม ทำให้โจทก์เสียหาย ขอให้จำเลยโอนที่ดินแก่โจทก์ทุกสำนวนและรับเงินที่เหลือ กับให้จำเลยใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์

จำเลยทั้งสามสำนวนให้การว่า โจทก์กับจำเลยไม่มีนิติสัมพันธ์ต่อกันโจทก์ไม่มีอำนาจฟ้อง ขอให้ยกฟ้อง

ศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์ทุกสำนวน

โจทก์ทั้งสามสำนวนอุทธรณ์

ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน

โจทก์ทั้งสามสำนวนฎีกา

ศาลฎีกาเห็นว่า หนี้ที่เกิดจากสัญญาซื้อขายซึ่งเป็นสัญญาต่างตอบแทนนั้นฐานะของคู่สัญญามิได้เป็นเจ้าหนี้หรือลูกหนี้ฝ่ายเดียว แต่ละฝ่ายต่างมี 2 ฐานะคือเป็นทั้งเจ้าหนี้และลูกหนี้ด้วย การโอนสิทธิเรียกร้องให้บุคคลอื่นต่อไปนั้น จะใช้วิธีการแบบโอนสิทธิเรียกร้องธรรมดาตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 306 หาได้ไม่ เมื่อจำเลยได้ทำสัญญาจะขายที่ดินให้แก่มารดาโจทก์แต่ละสำนวน และมารดาโจทก์แต่ละสำนวนได้โอนสิทธิให้โจทก์ กรณีเป็นเรื่องแปลงหนี้โดยเปลี่ยนตัวเจ้าหนี้ลูกหนี้ต้องบังคับตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 350 คือจะต้องทำสัญญาต่อกัน ซึ่งบางกรณีต้องทำเป็นหนังสือด้วยและต้องไม่ขืนใจลูกหนี้ซึ่งหมายความว่าทั้งลูกหนี้เจ้าหนี้ต้องยินยอมต่อกันนั่นเอง หาใช่เพียงแต่แจ้งการโอนให้ลูกหนี้ทราบก็เกิดสัญญาแปลงหนี้ใหม่ได้เมื่อฟังไม่ได้ว่าโจทก์จำเลยได้มีการทำสัญญากันใหม่หนี้ใหม่ก็ไม่เกิดขึ้น โจทก์จึงไม่มีนิติสัมพันธ์กับจำเลยแต่อย่างใด และไม่เกิดอำนาจฟ้องบังคับให้จำเลยโอนที่พิพาทให้โจทก์ได้

พิพากษายืน

หมายเลขคดีดำศาลฎีกา

แหล่งที่มา กองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกา