โจทก์ทั้งสองสำนวนฟ้องใจความว่า โจทก์จำเลยทำสัญญาประนีประนอมยอมความกันว่า จำเลยยอมให้นายเชิดศักดิ์กับพวกทำสัญญาเช่าตึกแถวตามระยะเวลาและเงื่อนไขที่ระบุไว้ในสัญญาประนีประนอมยอมความ จำเลยผิดสัญญาไม่ยอมทำสัญญาเช่าให้แก่ผู้เช่า และโจทก์จำเลยยังได้ทำสัญญาประนีประนอมยอมความกันอีกว่า จำเลยจะทำการก่อสร้างตึกแถวที่สร้างค้างอยู่ต่อไปจนเสร็จเพื่อให้นางสมจิตกับพวกได้เช่า แต่จำเลยกลับเพิกเฉยไม่ปฏิบัติตามสัญญาประนีประนอมยอมความ ทำให้โจทก์ซึ่งจะต้องรับผิดต่อนางสมจิตกับพวกได้รับความเสียหาย จึงขอให้พิพากษาและบังคับให้จำเลยปฏิบัติตามสัญญา หากปฏิบัติไม่ได้ก็ให้ชดใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์

จำเลยทั้งสองสำนวนให้การใจความว่า จำเลยไม่ได้ผิดสัญญาประนีประนอมยอมความ โจทก์ไม่ได้รับความเสียหาย และไม่มีอำนาจฟ้อง

ก่อนสืบพยาน คู่ความตกลงท้ากันขอให้ศาลวินิจฉัยคดีทั้งสองสำนวนเพียงประเด็นเดียวคือ โจทก์มีอำนาจฟ้องหรือไม่ เป็นข้อแพ้ชนะกัน

ศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่าโจทก์มีอำนาจฟ้อง พิพากษาให้จำเลยปฏิบัติตามสัญญาประนีประนอมยอมความที่ทำไว้แก่โจทก์ทั้งสองสำนวน

จำเลยอุทธรณ์

ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่า สำนวนแรกข้อเท็จจริงยังฟังยุติไม่ได้ว่าจำเลยผิดสัญญาประนีประนอมยอมความหรือไม่ การท้ากันว่าโจทก์มีอำนาจฟ้องหรือไม่จึงไม่มีผล ส่วนสำนวนที่สองข้อเท็จจริงฟังยุติได้และเห็นว่าโจทก์มีอำนาจฟ้อง พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกคำพิพากษาศาลชั้นต้นในสำนวนแรกให้ศาลชั้นต้นดำเนินกระบวนพิจารณาพิพากษาใหม่ สำนวนที่สองให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น

โจทก์และจำเลยฎีกา

ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า สำหรับสำนวนแรกนั้น โจทก์ฎีกาว่า โจทก์จำเลยท้ากันไม่สืบพยาน คู่ความต่างสละประเด็นอื่นทั้งหมด คงท้ากันให้ศาลวินิจฉัยเพียงประเด็นเดียวว่า โจทก์มีอำนาจฟ้องหรือไม่ ศาลจึงต้องวินิจฉัยไปตามข้อเท็จจริงที่ปรากฏอยู่แล้วเท่านั้น เห็นว่า โจทก์ฟ้องจำเลยอ้างว่าจำเลยผิดสัญญาประนีประนอมยอมความที่ทำไว้แก่โจทก์โดยไม่ยอมทำสัญญาเช่าและจดทะเบียนการเช่าให้แก่บุคคลที่โจทก์ระบุไว้ในสัญญาประนีประนอมยอมความดังกล่าว ทำให้โจทก์ได้รับความเสียหาย จำเลยให้การว่า จำเลยมิได้ผิดสัญญา บุคคลที่โจทก์ระบุไว้ไม่เคยไปติดต่อทำสัญญาเช่ากับจำเลย โจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้องบังคับให้จำเลยทำสัญญาเช่ากับบุคคลดังกล่าว ศาลชั้นต้นกำหนดประเด็นข้อพิพาทว่า 1. จำเลยผิดสัญญายอมหรือไม่ 2. โจทก์มีอำนาจฟ้องบังคับให้จำเลยปฏิบัติตามสัญญายอมได้เพียงใด ก่อนสืบพยาน คู่ความท้ากันให้ศาลชั้นต้นวินิจฉัยเป็นข้อแพ้ชนะกันโดยไม่ต้องสืบพยานเพียงประเด็นเดียวว่า โจทก์มีอำนาจฟ้องหรือไม่ดังนั้น ปัญหาที่ว่าจำเลยผิดสัญญาประนีประนอมยอมความหรือไม่ จึงเป็นปัญหาที่คู่ความได้สละแล้ว ไม่จำต้องวินิจฉัยข้อเท็จจริงในประเด็นดังกล่าวอีกศาลชั้นต้นย่อมมีอำนาจวินิจฉัยชี้ขาดประเด็นตามคำท้าของคู่ความไปได้โดยไม่ต้องฟังข้อเท็จจริงให้เป็นยุติว่าจำเลยผิดสัญญาหรือไม่ดังที่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยฎีกาโจทก์ฟังขึ้น

ส่วนปัญหาเรื่องโจทก์มีอำนาจฟ้องจำเลยทั้งในสำนวนแรกและสำนวนที่สองตามฎีกาของจำเลยหรือไม่นั้น เห็นว่า เมื่อโจทก์จำเลยทำสัญญาประนีประนอมยอมความกันไว้โดยมีข้อผูกพันจำเลยว่า จำเลยจะทำสัญญาให้นายเชิดศักดิ์กับพวกเช่าตึกแถวตามระยะเวลาและเงื่อนไขในสัญญาประนีประนอมยอมความประการหนึ่งกับจำเลยจะต้องก่อสร้างตึกแถวให้แล้วเสร็จด้วยทุนทรัพย์ของจำเลยเองเพื่อให้นางสมจิตกับพวกซึ่งได้ขอเช่าไว้ได้เช่าจากจำเลยโดยจำเลยจะต้องรับไปทั้งสิทธิและหน้าที่ตามกฎหมายอีกประการหนึ่ง จำเลยก็มีหน้าที่ที่จะต้องปฏิบัติตามข้อตกลงต่าง ๆ ในสัญญาประนีประนอมยอมความนั้น เมื่อจำเลยไม่ปฏิบัติโจทก์ซึ่งเป็นคู่สัญญาแห่งสัญญาประนีประนอมยอมความมีอำนาจฟ้องจำเลยได้เป็นเรื่องระหว่างโจทก์กับจำเลย มิใช่เรื่องของบุคคลภายนอกกับโจทก์หรือจำเลยดังนั้น แม้บุคคลภายนอกจะยังมิได้แสดงเจตนาต่อจำเลยว่าจะถือเอาประโยชน์จากสัญญาดังกล่าว ก็มิได้ข้อที่จำเลยจะอ้างได้ ฎีกาของจำเลยฟังไม่ขึ้น

พิพากษาแก้เป็นว่า ให้บังคับคดีไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น

หมายเลขคดีดำศาลฎีกา

แหล่งที่มา กองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกา