โจทก์ฟ้องว่า จำเลยเช่าที่ดินและห้องแถวจากนายสุดใจเจ้าของเดิมเพื่อทำการค้า ค่าเช่าเดือนละ 120 บาท ต่อมาโจทก์ได้ซื้อที่ดินและห้องแถวรายนี้พร้อมทั้งสิทธิการเช่า โจทก์ได้บอกเลิกสัญญาเช่าแล้วจำเลยไม่ยอมออกไป ขอให้ขับไล่จำเลยและบริวาร

จำเลยต่อสู้ว่า นายสุดใจเจ้าของเดิมให้เช่าตลอดชีวิตและอนุญาตให้จำเลยปลูกบ้านพักถาวรโดยรับรองจะไม่เอาคืนจำเลยจึงปลูกบ้านโดยสุจริตสิ้นเงินไป 100,000 บาท สัญญาเช่าเป็นรายปี โจทก์บอกเลิกไม่ครบ2 เดือนตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 566 และฟ้องแย้งขอให้บังคับโจทก์ทำสัญญาเช่าให้จำเลยอยู่ต่อไปไม่มีกำหนด ค่าเช่าปีละ 1,440 บาทตามข้อตกลงกับเจ้าของเดิม หากว่าจำเลยไม่ได้เป็นผู้เช่า ก็ขอให้บังคับโจทก์ชำระราคาที่ดินที่เพิ่มขึ้นซึ่งจำเลยขอคิดเพียง 75,000 บาทพร้อมดอกเบี้ย

โจทก์แก้ฟ้องแย้งว่า การเช่าด้วยวาจาตลอดชีวิตเป็นโมฆะไม่ผูกพันโจทก์

ศาลชั้นต้นฟังว่า เช่ากันเป็นรายปี โจทก์บอกเลิกการเช่าไม่เกิน 2 เดือนไม่ถูกต้องตาม ก.ม. โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้อง พิพากษาให้ยกฟ้องโจทก์ ส่วนคำฟ้องแย้งของจำเลยที่ขอให้ศาลพิพากษาให้โจทก์ทำสัญญาเช่ากับจำเลยนั้น จำเลยย่อมเป็นคู่สัญญาเช่ากับโจทก์อยู่แล้วโดยผลแห่งกฎหมาย ส่วนคำขอที่ให้โจทก์ชำระค่าที่ดินที่เพิ่มเนื่องจากสร้างอาคารเพิ่มเติมถ้าหากจำเลยไม่ได้เป็นผู้เช่านั้นเมื่อจำเลยยังเป็นผู้เช่าต่อไป จึงไม่วินิจฉัยถึง ค่าธรรมเนียมค่าทนายเป็นพับทั้งสองฝ่าย

ศาลอุทธรณ์ ศาลฎีกาพิพากษายืน และให้ค่าฤชาธรรมเนียมชั้นอุทธรณ์ฎีกาเป็นพับ

ข้อกฎหมายที่จำเลยฎีกาว่า เมื่อศาลรับเป็นฟ้องแล้วแต่ไม่วินิจฉัยให้ ก็ควรคืนค่าฤชาธรรมเนียมให้แก่จำเลยนั้น ศาลฎีกาพิเคราะห์คำพิพากษาศาลชั้นต้นเห็นว่าศาลชั้นต้นได้วินิจฉัยถึงคำขอตามฟ้องแย้งเกี่ยวกับสิทธิการเป็นผู้เช่าของจำเลยตามกฎหมายเหมือนกันจำเลยไม่สมประสงค์แต่ข้อที่ให้วินิจฉัยถึงค่าที่ดินที่เพิ่มเท่านั้น จึงอุทธรณ์และฎีกาขึ้นมาโดยเฉพาะประเด็นข้อนี้ เมื่อศาลอุทธรณ์และศาลฎีกาพิจารณาเห็นว่า ไม่มีเหตุให้ย้อนสำนวนไปให้ศาลชั้นต้นพิพากษาใหม่ คดีย่อมไม่ต้องด้วยลักษณะที่จะคืนค่าธรรมเนียมตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 151

หมายเลขคดีดำศาลฎีกา

แหล่งที่มา กองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกา