โจทฟ้องว่า โจทไปประกาสรับมรดกบิดามารดาซึ่งวายชนม์ จำเลยไปคัดค้านแทนเด็กชายบุญปลูกโดยอ้างว่าเด็กชายบุญปลูกเปนบุตรนายเงินซึ่งเปนบุตรบิดามารดาเดียวกับโจท ขอไห้สาลพิพากสาว่าเด็กชายบุญปลูกไม่ไช่บุตรนายเงิน และห้ามมิไห้เกี่ยวข้องแก่ทรัพย์รายนี้

จำเลยต่อสู้ว่า เด็กชายบุญปลูกเปนบุตรนายเงินโดยชอบด้วยกดหมาย

คู่ความรับกันว่า เด็กชายบุญปลูกเปนบุตรนายเงิน

สาลชั้นต้นฟังว่า นายเงินกับจำเลยแต่งงานกันเมื่อไช้ประมวนกดหมายแพ่งฯบัพ 5-6 แล้ว แต่ไม่ได้จะทะเบียนสมรส เด็กชายบุญปลูกจึงไม่ใช่บุตรที่ชอบด้วยกดหมายของนายเงิน จำเลยไม่มีสิทธิเข้าขัดขวางการรับมรดก จึงไห้โจทชนะคดี

จำเลยอุธรน์ สาลอุธรน์วินิฉัยว่า นายเงินกับจำเลยหยู่กินด้วยกันโดยเปิดเผยไนระยะที่อาดตั้งครรภ์ได้และพรึติการน์เปนที่รู้กันทั่วไปว่า เด็กชายบุญปลูกเปนบุตรนายเงิน เด็กชายบุญปลูกจึงเปนบุตรนายเงินโดยชอบด้วยกดหมาย พิพากสาไห้จำเลยชนะคดี แต่มีความเห็นแย้งว่าควนยืนตามสาลชั้นต้น

โจทดีกา สาลดีกาวินิฉัยว่า ประมวนกดหมายแพ่งฯ มาตรา 1526 บัญญัติว่า เด็กเกิดก่อนสมรสจะเปนบุตรโดยชอบด้วยกดหมายต่อเมื่อบิดามารดาสมรสกันหรือบิดาจดทเบียนว่าเปนบุตรหรือสาลพิพากสาว่าเปนบุตร กดหมายวางเงื่อนไขแห่งความสมบูรณ์ของการสมรสไว้แล้ว ฉะนั้นกดหมายจึงย่อมรับรองหรือรับรู้แต่ฉเพาะการสมรสที่สมบูรน์ตามกดหมาย ถ้าหากจะมีการรับรองการสมรสที่ไม่สมบูรน์สำหรับกรนีได ก็ย่อมบัญญัติไว้ชัดแจ้งไนบทบัญญัตินั้น ๆ มาตรา 1526 มิได้มีข้อความรับรู้ถึงการสมรสที่ไม่สมบูรน์ จึงต้องความตามปรกติว่าหมายถึงการสมรสที่สมบูรน์ การสมรสที่ไม่จดย่อมไม่สมบูรน์ตามกดหมายตามความไนมาตรา 1449 และจะเห็นได้จากมาตรา 1525 ประกอบอีกคือถ้ากดหมายต้องการไห้ถือว่าเด็กซึ่งเกิดจากชายที่ไม่ได้มีการสมรสกับหยิงโดยชอบด้วยกดหมายก็คงจะบัญญัติโดยนัยเช่นเดียวกันกับมาตรา 1525 ส่วน มาตรา 1519 ถึง 1524 เปนบทบัญญัติกล่าวถึงเด็กที่เกิดระหว่างมีการสมรสชอบด้วยกดหมาย มาตรา 1524 จึงเปนเรื่องวางวิธีพิสูจน์การเปนบุตรที่เกิดระหว่างมีการสมรสโดยชอบด้วยกดหมาย ไม่ไช่บทบัญญัติถึงความสมบูรน์ของการเปนบุตร ส่วนมาตรา 1525 ถึง 1531

บัญญัติถึงเรื่องเด็กเกิดระหว่างที่มิได้มีการสมรสกันตามกดหมาย สำหรับมาตรา 1529 นั้น ถ้าหากถือว่าถ้าปรากตกรนีดังกล่าวนั้นก็ไห้ถือว่าเปนบุตรชอบด้วยกดหมายแล้ว ก็ไม่จำเปนต้องบัญญัติไห้มีการฟ้องคดีรับเด็กเปนบุตรไว้เช่นนั้น

มาตรา 1533 บัญญัติว่าบุตรที่ชอบด้วยกดหมายมีสิทธิรับมรดกได้ ฉะนั้นถ้านายเงินกับจำเลยแต่งงานกันพายหลังไช้ประมวนกดหมายแพ่ง ฯ บัพ 5-6 แล้วจำเลยก็ไม่มีสิทธิร้องคัดค้านการรับมรดกของโจทแต่สาลอุธรน์ยังมิได้พิจารนาว่าแต่งงานกันเมื่อไร จึงพิพากสาย้อนไปไห้สาลอุธรน์พิจารนาประเด็นที่กล่าวแล้วพิพากสาไหม่

หมายเลขคดีดำศาลฎีกา

แหล่งที่มา กองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกา