การปฎิบัติตามสัญญาประนีประนอมยอมความในศาล
กรณีทำสัญญายอมในศาล ตกลงกันว่า 1. ให้ นาย ข ทำกินอยู่ในที่ดินพิพาทจนกว่า นาย ก ถึงแก่ความตาย 2. หากนาย ก ถึงแก่ความตาย ให้แบ่งทรัพย์สินกัน (แบ่ง 5คน) (หลังจากนั้น นาย ก ถึงแก่ความตาย) คำถาม 1. นาย ข ยังสามารถทำกินในที่ดินพิพาทต่อไปได้ไหม ในขณะยังไม่แบ่งทรัพย์สิน **อีกฝ่ายอ้างว่านาย ก ตายแล้วห้ามทำประโยชน์ในที่พิพาททั้งหมด ซึ่งหากไม่เข้าไปทำผลผลิตในที่พิพาทเสียหายได้และขู่ว่าหากเข้าไปจะแจ้งความบุกรุก (ปล. นาย ข มีสิทธิในทรัพย์สินนั้นด้วย) 2. ต้องแจ้งรายงานศาลให้ศาลทราบ และมีคำสั่งให้ปฏิบัติตามสัญญายอม ข้อ 2 หรือไม่ อย่างไรครับ ขอบคุณครับ
คำตอบจากทนาย (2)
A: แม้สิทธิ "ทำกิน" ตามข้อ 1 จะสิ้นสุดลง แต่สิทธิในฐานะ "ผู้มีสิทธิร่วมรอการแบ่งแยก" ตามข้อ 2 ได้เกิดขึ้นแทน นาย ข จึง น่าจะยังคงมีสิทธิเข้าไปดูแลรักษาทรัพย์สินในที่ดินพิพาทตามสมควร เพื่อป้องกันความเสียหายได้ ไม่ใช่ถูกตัดสิทธิโดยสิ้นเชิง อย่างไรก็ตาม การจะเข้าไป "ทำประโยชน์" ในลักษณะเดิมเหมือนตอนที่ นาย ก ยังมีชีวิตอยู่นั้น อาจต้องระมัดระวังและควรตกลงกับผู้มีสิทธิคนอื่น ๆ ก่อน เพื่อไม่ให้กระทบสิทธิของผู้อื่น แต่การห้ามเข้าโดยสิ้นเชิงและขู่แจ้งความบุกรุกนั้นดูจะเป็นการกระทำที่ไม่ถูกต้อง
A: 1. กรณีดังกล่าวถือว่าสิทธิทำกินนั้นสิ้นสุดลงแล้ว อีกฝ่ายมีสิทธิ์กล่าวถึงสิทธิทำกินที่สิ้นสุดลง แต่ในขณะเดียวกันนั้นเราก็มีสิทธิในส่วนแบ่งหนึ่งในห้าด้วย กรณีเช่นนี้ต้องว่ากันไปตามหลักใหม่คือหลักแห่งกรรมสิทธิ์รวม หากยังไม่ได้แบ่งว่าที่นั้นเป็นของใครแยกสัดส่วนชัดเจน เจ้าของรวมทุกคนก็มีสิทธิ์ใช้สอยที่ดินนั้นได้ครอบทุกส่วน เท่ากับว่านาย ข มีสิทธิ์ใช้ที่ดินนั้นได้ทั้งผืนในฐานะผู้มีกรรมสิทธิ์รวม 2. กรณีที่จะให้ฝ่ายใดปฏิบัติตามสัญญายอมนั้นจะต้องฟ้องทางศาลเพื่อตั้งรูปให้ศาลตัดสิน ไม่ใช่ทำเป็นการรายงานต่อศาลค่ะ ยินดีให้คำปรึกษาค่ะ
