ขอคำสั่งคุ้มครองจากความรุนแรงในครอบครัวอย่างไรให้ทันการณ์

ครอบครัวถือเป็นหน่วยพื้นฐานในสังคมที่สำคัญที่สุดในการทำหน้าที่ให้การเลี้ยงดู อุปการะ   ให้ความรัก ความอบอุ่นซึ่งกันและกันระหว่างบุคคล โดยสังคมในปัจจุบัน ถึงแม้จะมีความเจริญก้าวหน้าในทุก ๆ ด้าน แต่กลับพบว่าปัญหาเกี่ยวกับสภาพเศรษฐกิจและสังคม รวมถึงปัญหาอาชญากรรมยังคงเกิดขึ้นอยู่เสมอและมีแนวโน้มเพิ่มมากขึ้น ซึ่งเป็นปัจจัยที่ทำให้ผู้คนเกิดความเครียดและนำไปสู่การใช้สารเสพติด มีปัญหาหนี้สิน จนพฤติกรรมการใช้ชีวิตเปลี่ยนไปในทางที่แย่ลง และนำไปสู่การใช้ความรุนแรงกับตนเองและผู้อื่น หรือกับคนในครอบครัว 

การใช้ความรุนแรงในครอบครัว ถือเป็นการกระทำที่ผิดกฎหมาย และเป็นปัญหาที่ละเอียดอ่อนเป็นอย่างยิ่ง ซึ่งการช่วยเหลือหรือการแก้ปัญหายังคงทำได้ยาก เนื่องจากความเชื่อของคนในสังคมมองว่าความรุนแรงในครอบครัว เป็นเรื่องส่วนตัวภายในครอบครัวและควรปกปิด จึงเป็นสาเหตุที่ผู้ถูกกระทำความรุนแรงในครอบครัวถูกกระทำซ้ำ ๆ จนบาดเจ็บทางกาย ทางจิต หรืออาจรุนแรงขั้นเสียชีวิต ในทางกลับกันผู้กระทำผิดก็ไม่ได้รับโทษหรือได้รับการแก้ไขพฤติกรรมที่เหมาะสม ดังนั้น รัฐจึงต้องเข้ามาช่วยเหลือและคุ้มครองให้ทันท่วงที โดยมีมาตรการทางกฎหมายที่สำคัญ โดยเฉพาะการออกคำสั่งคุ้มครองจากความรุนแรงในครอบครัว ซึ่งจะขออย่างไรให้ทันการณ์ ในบทความนี้มีคำตอบครับ

ครอบครัว ตามความหมายทั่วไป 

คำว่าครอบครัว โดยทั่วไปประกอบด้วย คู่สมรส บุตร บิดา มารดา ซึ่งหมายรวมถึง บุคคลที่ความผูกพันกันทางสายโลหิต การสมรส ซึ่งรวมถึงบุตรบุญธรรม ด้วย

กฎหมายสำคัญที่เกี่ยวข้อง

พระราชบัญญัติคุ้มครองผู้ถูกกระทำด้วยความรุนแรงในครอบครัว พ.ศ. 2550 ประกาศราชกิจจานุเบกษา วันที่ 14 สิงหาคม พ.ศ. 2550 มีผลบังคับใช้วันที่ 14พฤศจิกายน พ.ศ. 2550 ประกอบไปด้วยทั้งหมด 18 มาตรา โดยกฎหมายคุ้มครองผู้ถูกกระทำด้วยความรุนแรงในครอบครัว มีความเหมาะสมกว่าการใช้กระบวนการทางอาญา เพราะสามารถกำหนดรูปแบบ วิธีการ และขั้นตอนที่มีลักษณะแตกต่างจากการดำเนินคดีอาญาโดยทั่วไป โดยให้ผู้กระทำความผิดมีโอกาสกลับตัวและยับยั้งการกระทำผิดซ้ำ รวมทั้งสามารถรักษาความสัมพันธ์อันดีในครอบครัวไว้ได้

ความรุนแรงในครอบครัว 

คือการกระทำใด ๆ โดยมุ่งประสงค์ให้เกิดอันตราย หรือโดยน่าจะก่อให้เกิดอันตราย หรือโดยใช้อำนาจบังคับ ครอบงำ ซึ่งอธิบาย ตามพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้ถูกกระทำด้วยความรุนแรงในครอบครัว พ.ศ. 2550 ดังนี้     

1. อันตรายแก่ร่างกาย เช่น ตบตี ทำร้ายร่างกาย ไม่ว่าจะบาดเจ็บธรรมดา หรือเพียงรอยฟกช้ำ
2. อันตรายต่อจิตใจ โดยกระทำถึงขนาดที่ทำให้เกิดผลกระทบกระเทือนทางจิตใจ เช่น สลบ มึนงง วิตกกังวล ประสาทเสีย ซึ่งต้องพิสูจน์ทางการแพทย์หรือจิตเวช
3. อันตรายต่อสุขภาพ หมายถึง การทำให้เจ็บป่วยทางสุขภาพ เช่น แอบใส่ยาลดน้ำหนักให้คู่สมรสกิน หรือสูบบุหรี่ในบ้านที่มีบริเวณคับแคบ จนเป็นอันตรายต่อคนที่อยู่ร่วมด้วยในครอบครัว

อย่างไรก็ตาม การกระทำความรุนแรงในครอบครัวไม่รวมถึงการกระทำด้วยความประมาท

พระราชบัญญัติคุ้มครองผู้ถูกกระทำด้วยความรุนแรงในครอบครัว พ.ศ. 2550

มาตรา 3 “การกระทำใดๆ โดยมุ่งประสงค์ให้เกิดอันตรายแก่ร่างกาย  จิตใจ หรือกระทำโดยเจตนาในลักษณะที่น่าจะก่อให้เกิดอันตรายแก่ร่างกาย จิตใจ หรือสุขภาพของบุคคลในครอบครัว หรือบังคับ หรือใช้อำนาจครอบงำผิดทำนองคลองธรรม ให้บุคคลในครอบครัวต้องกระทำการ ไม่กระทำการ หรือยอมรับการกระทำอย่างหนึ่งอย่างใดโดยมิชอบ แต่ไม่รวมถึงการกระทำโดยประมาท”

คำพิพากษาฎีกาที่ 15667/2558 การกระทำของจำเลยเป็นเหตุให้ผู้เสียหายได้รับอันตรายสาหัสและลงโทษจำเลยตาม ป.อ. มาตรา 297 (8) ได้ เมื่อการกระทำของจำเลยเป็นความผิดตามบทบัญญัติดังกล่าวแล้ว จึงไม่เป็นความผิดอันยอมความได้ตาม พ.ร.บ.คุ้มครองผู้ถูกกระทำด้วยความรุนแรงในครอบครัว พ.ศ.2550 มาตรา 4 วรรคสอง ตอนท้าย

คำพิพากษาฎีกาที่ 2154/2561 จำเลยนำกระดาษเขียนข้อความมาติดที่หน้าบ้านโจทก์จนสีกะเทาะล่อนสีและปูนผนังรั้วเสียหาย ส่งเสียงตะโกนโวยวายหน้าบ้าน วิ่งวนไปมาหน้าบ้านโจทก์ นำลูกโป่งและสิ่งของมาผูกวางหน้าบ้าน และโยนเข้าไปในบ้านโจทก์และกดกริ่งหน้าบ้านโจทก์เป็นเวลานาน ๆ จนกริ่งไฟฟ้าเสียหาย เพื่อมุ่งประสงค์ให้โจทก์ส่งมอบหรือบังคับให้ผู้เยาว์ออกมาพบหรือพูดคุยกับจำเลย เมื่อโจทก์ไม่ปฏิบัติตามจำเลยก็ไม่ยุติการกระทำ เช่นนี้ นอกจากเป็นการใช้สิทธิที่มีแต่จะเกิดความเสียหายแก่บุคคลอื่นโดยมิชอบด้วยกฎหมาย และเป็นการรบกวนความเป็นปกติสุขของโจทก์แล้ว ยังถือเป็นการบังคับหรือใช้อำนาจครอบงำผิดคลองธรรมที่เป็นการฝ่าฝืนศีลธรรมจรรยาอันดีของประชาชน ผิดวิสัยวิญญูชนทั่วไปจะพึงปฏิบัติกันเพื่อบีบคั้นให้โจทก์ผู้เป็นมารดา ผู้เยาว์จำต้องกระทำการคือพาผู้เยาว์ออกมาพบหรือพูดคุยกับจำเลย ตามที่จำเลยต้องการด้วยวิธีการโดยมิชอบ จำเลยกระทำต่อโจทก์ที่เป็นคู่สมรสเดิมซึ่งเป็นบุคคลในครอบครัวตามที่บัญญัติในพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้ถูกกระทำด้วยความรุนแรงในครอบครัว พ.ศ.2550มาตรา 3 การกระทำของจำเลยเป็นความผิดฐานกระทำด้วยความรุนแรงในครอบครัว ตามมาตรา 4 วรรคหนึ่ง

บทความที่คุณอาจสนใจ

• คดีอุทลุม ลูกฟ้องพ่อแม่ได้ไหม ลูกแจ้งความพ่อแม่ได้ไหม?
• กฎหมายครอบครัว รู้ไว้ก่อนสร้างครอบครัว (ทนายแนะนำ)
• พ่อแม่มีสิทธิ์ในตัวลูกแค่ไหน? รู้ไว้ก่อนถูกละเมิด!

ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องในขั้นตอนการแจ้งเหตุและขอความคุ้มครอง

บุคคลในครอบครัว

คำว่าบุคคลในครอบครัว ตามพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้ถูกกระทำด้วยความรุนแรงในครอบครัว พ.ศ. 2550 มีความหมายกว้างนอกเหนือจากความหมายตามกฎหมายครอบครัวตามกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ได้แก่

1. คู่สมรส หมายถึง ชายและหญิงที่อยู่ร่วมกันโดยจดทะเบียนสมรส
2. คู่สมรสเดิม หมายถึง ชายและหญิงที่เคยจดทะเบียนสมรส ต่อมาภายหลังได้จดทะเบียนหย่า
3. ผู้ที่อยู่กินกันฉันสามีภรรยา โดยมิได้จดทะเบียนสมรส
4. ผู้ที่เคยอยู่กินกันฉันสามีภรรยา โดยมิได้จดทะเบียนสมรส
5. บุตร หมายถึง บุตรโดยชอบด้วยกฎหมาย บุตรนอกสมรส บุตรบุญธรรม
6. สมาชิกในครอบครัว หมายถึง บุคคลที่มีความสัมพันธ์ทางสายโลหิต เช่น บิดา มารดา พี่ น้อง ลุง ป้า น้า อา ปู่ ย่า ตา ยาย 
7. บุคคลใด ๆ ซึ่งต้องอาศัยพึ่งพากัน เช่น แม่นม คนรับใช้อยู่กันมานานเหมือนญาติคนนึง 

ทั้งนี้ คนงาน ลูกจ้าง ที่ได้รับค่าแรง ค่าจ้าง ทั่วไป ไม่ถือเป็น บุคคลในครอบครัว ตามกฎหมายคุ้มครองผู้ถูกกระทำด้วยความรุนแรงในครอบครัว

พนักงานเจ้าหน้าที่ 

หมายถึง

1. บุคคลซึ่งรัฐมนตรีแต่งตั้ง
2. เจ้าหน้าที่ตำรวจ
3. เจ้าหน้าที่ฝ่ายปกครอง

ศูนย์ปฏิบัติการเพื่อการป้องกันการกระทำความรุนแรงในครอบครัว

เป็นหน่วยงาน หน่วยประสานในการช่วยเหลือผู้ถูกกระทำความรุนแรงในครอบครัว ซึ่งตั้งอยู่ที่กรมกิจการสตรีและสถาบันครอบครัว และสำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัด รวมถึงหน่วยงานของรัฐอื่น ๆ ที่ปฏิบัติภารกิจช่วยเหลือผู้ถูกกระทำ

ศาล

หมายถึงศาลเยาวชนและครอบครัว

ขั้นตอนการแจ้งเหตุความรุนแรงในครอบครัว

1. เมื่อพบเหตุความรุนแรงในครอบครัว หรือเป็นผู้ถูกกระทำความรุนแรงในครอบครัว ให้แจ้งพนักงานเจ้าหน้าที่ ตำรวจ ฝ่ายปกครอง แล้วแต่กรณี เพื่อให้การช่วยเหลือโดยทันที
2. แจ้งความร้องทุกข์ต่อพนักงานสอบสวนหรืออาจมอบหมายให้พนักงานเจ้าหน้าที่เป็นผู้ร้องทุกข์แทนได้
3. พนักงานสอบสวนต้องดำเนินการสอบสวนโดยไม่ชักช้า และแจ้งสิทธิให้ผู้ถูกกระทำความรุนแรงในครอบครัวทราบถึงกระบวนการกฎหมายคุ้มครองผู้ถูกกระทำความรุนแรงในครอบครัว

การออกคำสั่งคุ้มครองผู้ถูกกระทำความรุนแรงในครอบครัว โดยพนักงานเจ้าหน้าที่ 

พนักงานเจ้าหน้าที่ผู้ออกคำสั่งต้องมีคุณสมบัติตามที่กฎหมายกำหนด และได้รับมอบหมายจากรัฐมนตรี โดยมีอำนาจออกคำสั่ง ดังนี้

1. กำหนดมาตรการหรือวิธีการเพื่อบรรเทาทุกข์ให้แก่บุคคลผู้ถูกกระทำ
2. จัดให้ผู้กระทำความรุนแรงในครอบครัวเข้ารับการตรวจรักษาจากแพทย์
3. ให้ผู้กระทำความรุนแรงในครอบครัวชดใช้เงินช่วยเหลือบรรเทาทุกข์เบื้องต้น ตามสมควรแก่ฐานะ
4. กำหนดวิธีการดูแลบุตร
5. ประนีประนอมยอมความและไกล่เกลี่ย

การออกคำสั่งคุ้มครองผู้ถูกกระทำความรุนแรงในครอบครัว โดยศาล

ผู้ถูกกระทำความรุนแรงในครอบครัวหรือเจ้าหน้าที่ อาจยื่นคำร้องต่อศาลเพื่อออกคำสั่ง โดยศาลมีอำนาจกำหนดมาตรการหรือวิธีการบรรเทาทุกข์ ดังนี้

1. วิธีการฟื้นฟูและบำบัดรักษาผู้กระทำความผิดแทนการลงโทษ
2. วิธีการคุมความประพฤติผู้กระทำความผิด
3. ให้ผู้กระทำความผิดชดใช้เงินช่วยเหลือบรรเทาทุกข์
4. ประนีประนอมยอมความและไกล่เกลี่ยคดีครอบครัว
5. ออกคำสั่งคุ้มครองสวัสดิภาพ

ขอคำสั่งคุ้มครองอย่างไรให้ทันการ  

ผู้เขียนเห็นว่ามีวิธีการที่น่าสนใจ ดังนี้

ยื่นคำร้องต่อศาลเพื่อคุ้มครองสวัสดิภาพในกรณีฉุกเฉิน

1. ผู้มีสิทธิยื่นคำร้อง ได้แก่ ผู้ถูกกระทำ ญาติ พนักงานเจ้าหน้าที่ พนักงานสอบสวน องค์การที่ให้ความช่วยเหลือตามกฎหมาย ร้องต่อศาลเยาวชนและครอบครัวที่อยู่ในเขตอำนาจ
2. เตรียมพยานหลักฐาน
3.  ยื่นคำร้องเป็นหนังสือตามแบบพิมพ์ของศาล
4. หรือแถลงต่อศาลด้วยวาจา

เมื่อศาลรับคำร้องแล้วจะมีการไต่สวนโดยเร็ว เพื่อออกคำสั่งคุ้มครองสวัสดิภาพผู้ถูกกระทำความรุนแรง  ในครอบครัว ภายใต้วิธีการที่กฎหมายกำหนด โดยคำนึงถึงความสัมพันธ์อันดีของครอบครัวประกอบกันด้วย รวมถึงแจ้งคำสั่งศาลไปยังเจ้าพนักงานฝ่ายปกครองหรือตำรวจ และนักสังคมสงเคราะห์ นักจิตวิทยา พนักงานเจ้าหน้าที่ เพื่อให้การช่วยเหลือตามอำนาจหน้าที่และรายงานให้ศาลทราบ

โทรสายด่วน 1300 ได้ตลอด 24 ชั่วโมง

1300 เป็นสายด่วนศูนย์ช่วยเหลือสังคม ของกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ ซึ่งจะมีเจ้าหน้าที่คอยให้การช่วยเหลือตามกฎหมายในทุกขั้นตอน

แจ้งเหตุหน่วยงานของรัฐ ได้แก่

1. สำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัด
2. บ้านพักเด็กและครอบครัวจังหวัด
3. โรงพยาบาลของรัฐ
4. สำนักงานอัยการคดีเยาวชนและครอบครัวจังหวัด
5. สถานีตำรวจ
6. องค์การบริหารส่วนท้องถิ่นในพื้นที่
7. ที่ทำการฝ่ายปกครองในพื้นที่

แจ้งมูลนิธิและองค์กรเอกชน เช่น มูลนิธิปวีณาหงสกุลเพื่อเด็กและสตรี  มูลนิธิศูนย์พิทักษ์สิทธิเด็ก

แจ้งทนายความ การดำเนินการต่อหน่วยงานของรัฐ การดำเนินกระบวนพิจารณาในชั้นศาล การติดตามเรื่องทรัพย์สินที่เกี่ยวกับการช่วยเหลือเหลือ ทนายความสามารถดำเนินการได้อย่างมีประสิทธิภาพเช่นเดียวกัน 

โทษทางอาญาของความผิดความรุนแรงในครอบครัว

ตามพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้ถูกกระทำด้วยความรุนแรงในครอบครัว พ.ศ. 2550 มาตรา 4

• จำคุกไม่เกินหกเดือนหรือปรับไม่เกินหกพันบาทหรือทั้งจำทั้งปรับ     
• เป็นความผิดอันยอมความได้       
• ความผิดฐานทำร้ายร่างกาย ตามประมวลกฎหมายอาญาให้ถือว่าเป็นความผิดอันยอมความได้
• ถ้ามีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญาหรือกฎหมายอื่น ก็ให้ลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญาหรือกฎหมายอื่นด้วย (เขตอำนาจศาล)

มาตรการคำสั่งคุ้มครองชั่วคราวที่สำคัญ

• การออกคำสั่งใด ๆ เท่าที่จำเป็นและพอสมควรแก่กรณี       
• การห้ามผู้กระทำรุนแรงเข้าในที่พำนักของครอบครัว           
• ห้ามเข้าใกล้ตัวบุคคลในครอบครัว            
• ฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตามคำสั่ง ต้องระวางโทษจำคุกและปรับ
• ในระหว่างมีคำสั่งคุ้มครองสวัสดิภาพศาลจะกำหนดให้ฝ่ายที่ต้องรับผิดจ่ายค่าอุปการะเลี้ยงดูให้แก่อีกฝ่ายตามที่เห็นสมควรได้

สถาบันครอบครัวเป็นเรื่องสำคัญ ดังนั้น ไม่ว่าการดำเนินการตามกฎหมายการกระทำความรุนแรงในครอบครัวจะได้ดำเนินไปแล้วเพียงใด คู่ความก็สามารถยอมความกันได้ โดยมุ่งถึงความสงบสุขและการอยู่ร่วมกันในครอบครัวเป็นสำคัญ โดยคำนึงถึงการคุ้มครองสิทธิของผู้ถูกกระทำด้วยความรุนแรงในครอบครัวและการสงวนคุ้มครองสถานภาพของการสมรส โดยคำนึงถึงสวัสดิภาพและอนาคตของเด็กเป็นสำคัญด้วย

หวังว่าบทความนี้จะมีประโยชน์สำหรับผู้อ่าน หากยังมีข้อสงสัยเพิ่มเติมสามารถเข้าไปตั้งคำถาม ผ่านช่องทางที่แพลตฟอร์ม Legardy หรือรวบรวมข้อเท็จจริงเข้าปรึกษากับทนายความ ก็จะได้คำตอบที่ชัดเจนมากขึ้นครับ

⭐️ ปรึกษาทนายเบื้องต้นฟรี ง่ายๆผ่านทาง Free Q&A โดยไม่จำเป็นต้องระบุตัวตน

• Q : มีปัญหากับสามีเรื่องความรุนแรงขอปรึกษาหน่อยค่ะ
• Q : โดนแฟนทำร้ายร่างกายไปตรวจสภาพร่างกายและแจ้งความแล้วเราสามารถดำเนินคดีให้เค้าติดคุกได้ไหม
• Q : เราสามารถเรียกค่าเสียหายได้ไหมคะจากคดีทำร้ายร่างกาย