พกมีดพับ/ของมีคมติดตัว: ผิดข้อไหน–ข้อยกเว้นอะไรบ้าง

ปัจจุบัน การพกสิ่งของที่มีไว้ป้องกันตัว อาจเป็นอาวุธโดยกำเนิด หรือไม่ใช่อาวุธก็ได้ แล้วมีดพกหรือสิ่งที่พกง่าย ๆ เป็นสิ่งที่มักได้รับความนิยม เป็นสิ่งที่คนทั่วไปชอบทำ 

แต่ของบางอย่างกฎหมายไม่ได้อนุญาตให้พกพา โดยเฉพาะสิ่งที่เป็นอาวุธโดยสภาพ ซึ่งปกติจะเป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 371 ซึ่งบัญญัติว่า “ผู้ใดพาอาวุธไปในเมือง หมู่บ้านหรือทางสาธารณะโดยเปิดเผยหรือโดยไม่มีเหตุสมควร หรือพาไปในชุมนุมชนที่ได้จัดให้มีขึ้นเพื่อนมัสการ การรื่นเริงหรือการอื่นใด ต้องระวางโทษปรับไม่เกินหนึ่งพันบาท และให้ศาลมีอำนาจสั่งให้ริบอาวุธนั้น” ซึ่งมีโทษปรับและริบอาวุธ

แต่หากมีเหตุสมควร ก็จะเป็นข้อยกเว้นให้เราสามารถพกอาวุธเข้าไปในเมืองได้ โดยไม่เป็นความผิดตามกฎหมายอาญา เพราะกฎหมายไม่ได้ห้ามพกถึงขั้นเด็ดขาด 

โดยบทความนี้จะเน้นไปที่พวกมีดพก หรือของมีคมเป็นหลัก

องค์ประกอบของความผิดฐานพกพาอาวุธเข้าเมือง

การที่เราจะมีความผิดฐานพกอาวุธเข้าเมือง สิ่งที่เราทำจะต้องครบองค์ประกอบของความผิดนี้ 

1. เราได้พกพาสิ่งที่เป็นอาวุธ ซึ่งต้องอยู่ในลักษณะพร้อมใช้งาน หากเป็นคดีให้ศาลพิจารณา ศาลจะพิจารณาจากความพร้อมใช้งาน โดยยิ่งพร้อมใช้ ศาลจะยิ่งมองว่าไม่มีเหตุสมควร เพราะกฎหมายมีเจตนารมณ์ไม่ให้เราพกอาวุธ
2. เราพกพาอาวุธที่ว่า เข้าไปในเมือง หมู่บ้าน หรือสถานที่ที่เป็นที่สาธารณะ ซึ่งมักรวมถึงสถานที่ที่ประชาชนทั่วไปเข้าถึงได้ง่าย เช่นห้างสรรพสินค้า สถานที่ราชการ ตลาด 
3. การพกพาของเราไม่มีเหตุสมควร ซึ่งการพกพาแบบเปิดเผยศาลก็มักจะตีความว่าไม่สมควรเสมอ

⭐️ ปรึกษาทนายเบื้องต้นฟรี ง่ายๆผ่านทาง Free Q&A โดยไม่จำเป็นต้องระบุตัวตน

• Q: ถือมีดจะไปฟันแต่ไม่ได้ฟันจะโดนข้อหาอะไรครับ
• Q: พกพาอาวุธปืนไปที่สาธารณะ
• Q: คดีพกพาอาวุธปืน ไม่มีทะเบียน ไม่ได้รับอนุญาต

มีดพก ของมีคม เป็น“อาวุธ” ตามประมวลกฎหมายอาญาหรือไม่ ?

ก่อนที่เราจะรู้ว่าอะไรบ้างที่เป็นเหตุที่เราพกอาวุธเข้าเมืองได้ เราควรต้องรู้ก่อนว่า สิ่งที่เราต้องการพก อย่างมีดพก หรือของมีคม อะไรบ้างที่เป็นอาวุธที่เราต้องระมัดระวังในการพก เพราะถ้าไม่ใช่อาวุธตามกฎหมาย เหตุสมควรในการพกเราไม่จำเป็นต้องสนใจเราก็พกได้แล้ว และก็ไม่มีความผิดด้วย หากไม่ใช่วัตถุต้องห้ามชนิดอื่น เช่นสารเสพติด

ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 1(5) บัญญัติว่า “อาวุธ” หมายความรวมถึงสิ่งซึ่งไม่เป็นอาวุธโดยสภาพ แต่ซึ่งได้ใช้หรือเจตนาจะใช้ประทุษร้ายร่างกายถึงอันตรายสาหัสอย่างอาวุธ” แปลว่า อาวุธหมายถึง 

1. สิ่งที่เป็นอาวุธโดยสภาพ ถูกสร้างมาเพื่อเป็นอาวุธอยู่แล้ว 

เช่น ปืน หอก ดาบ หน้าไม้ ซึ่งส่วนใหญ่สามารถมีไว้ในการครอบครองของเราได้โดยไม่ต้องขอใบอนุญาต นอกจากปืนที่ต้องขออนุญาต ตามข้อนี้ มีดพกก็จัดว่าอยู่ในจำพวกของอาวุธโดยสภาพ ดังนั้น การพกมีดพกติดตัว ก็ถือเป็นความผิดอาญาได้หากไม่มีเหตุสมควร

2. สิ่งที่โดยสภาพไม่เป็นอาวุธ แต่ได้ใช้หรือมีความตั้งใจที่จะใช้ประทุษร้ายแก่ร่างกายถึงสร้างอันตราย ในระดับเดียวกับอาวุธ 

อาวุธประเภทนี้ เป็นเรื่องที่ศาลจะพิจารณาจากข้อเท็จจริงที่ปรากฏในแต่ละคดี ไม่ว่าจะจากการใช้งานที่ปรากฎ ประสิทธิภาพที่มี ส่วนประกอบ หรืออื่น ๆ ที่พิจารณาได้ เช่น ลูกบอลพลาสติก แต่มีดินระเบิดถูกยัดไว้ข้างใน และมีเชือกสำหรับจุด ก็พิจารณาได้ว่ามีศักยภาพแบบระเบิด ถือว่าเป็นอาวุธโดยสภาพ หรือมีดปอกผลไม้ โดยปกติจะไม่นับเป็นอาวุธ แต่หากมีข้อเท็จจริงปรากฏว่ามีการเอามีดปอกผลไม้มาใช้ขู่อย่างมีดที่เป็นอาวุธ พกพาแบบแอบซ่อนไม่อยากให้มีคนรู้ ศาลก็จะพิจารณาได้ว่าเป็นอาวุธ

ซึ่งตามข้อนี้ เป็นเรื่องที่จะหยิบยกมาจากการพิจารณาของศาล ของหลายอย่างในการพกพาปกติจึงมักไม่ใช่อาวุธ เช่น มีดปอกผลไม้ คัตเตอร์ กรรไกร หากเราถูกตรวจค้นตัวแล้วเจอ เราสามารถอ้างได้ว่ามันไม่ใช่อาวุธ 

แต่หากอยู่ในการพิจารณาของศาล และของมีคมนี้มีความเกี่ยวข้องในคดี ศาลอาจพิจารณาให้มันเป็นอาวุธได้ ขึ้นอยู่ที่ข้อเท็จจริงแต่ละคดี ซึ่งถ้าอยู่ในขั้นนั้น เราก็ต้องพิสูจน์ต่อว่ามีเรามีเหตุสมควรในการพกพา เราจึงจะไม่มีความผิดในส่วนนี้

📖 อ่านบทความที่เกี่ยวข้อง

• อาวุธปืน-กระสุน: ครอบครอง พกพา ยิงขึ้นฟ้า ผิดอะไรบ้าง
• การซื้อปืน,การพกพาปืนและโทษของปืนเถื่อน

ตัวอย่างคำพิพากษาศาลฎีกา

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1542/2565

…แม้ความผิดข้อหามีอาวุธปืนไว้ในครอบครองโดยไม่ได้รับใบอนุญาตและพาอาวุธปืนติดตัวไปในเมือง หมู่บ้านหรือทางสาธารณะโดยไม่ได้รับใบอนุญาตและโดยไม่มีเหตุสมควร ซึ่งจำเลยให้การรับสารภาพ ศาลสามารถพิพากษาลงโทษจำเลยได้โดยไม่ต้องสืบพยานหลักฐานต่อไปตาม ป.วิ.อ. มาตรา 176 วรรคหนึ่ง ก็ตาม แต่เมื่อมีการสืบพยานโจทก์ประกอบคำรับสารภาพของจำเลยในข้อหาชิงทรัพย์ในเคหสถานโดยมีและใช้อาวุธปืนและโดยใช้ยานพาหนะแล้ว พยานหลักฐานที่โจทก์นำสืบได้ความเพียงว่าจำเลยใช้ปืนอัดลมขู่ผู้เสียหายไม่ให้ขัดขืนจนผู้เสียหายเกิดความกลัว แต่โจทก์มิได้นำสืบให้เห็นว่าปืนอัดลมดังกล่าวมีคุณสมบัติและระบบการทำงานซึ่งใช้ส่งเครื่องกระสุนปืนได้ อันจะเป็นอาวุธปืนตามบทนิยามคำว่า "อาวุธปืน" แห่ง พ.ร.บ.อาวุธปืน เครื่องกระสุนปืน วัตถุระเบิด ดอกไม้เพลิง และสิ่งเทียมอาวุธปืน พ.ศ. 2490 กรณีจึงไม่อาจสันนิษฐานให้เป็นผลร้ายแก่จำเลยได้ และคดีต้องฟังข้อเท็จจริงว่าปืนอัดลมดังกล่าวมิใช่อาวุธปืนตาม พ.ร.บ.อาวุธปืนฯ แต่เป็นเพียงสิ่งเทียมอาวุธปืน อันถือไม่ได้ว่าเป็นอาวุธโดยสภาพตามความหมายของบทนิยามในมาตรา 1 (5) แห่ง ป.อ. การกระทำของจำเลยจึงไม่เป็นความผิดข้อหามีอาวุธปืนไว้ในครอบครองโดยไม่ได้รับใบอนุญาต พาอาวุธปืนติดตัวไปในเมือง หมู่บ้านหรือทางสาธารณะโดยไม่ได้รับใบอนุญาตและโดยไม่มีเหตุสมควร และชิงทรัพย์โดยมีและใช้อาวุธปืน…

สรุปเรื่องของฎีกานี้ คือ 

จำเลยทำการชิงทรัพย์ และถูกจับ จำเลยให้คำสารภาพว่าใช้ปืนอัดลม ซึ่งมีรูปหน้าตาเหมือนปืน เป็นอาวุธของตน แต่ในทางอาญา การจะลงโทษจำเลยในแต่ละส่วนของความผิด ศาลสามารถไม่ฟังแค่คำรับสารภาพเพื่อตัดสินให้จำเลยก็ได้ ซึ่งเรื่องนี้ ศาลให้โจทก์นำสืบด้วย แล้วโจทก์พิสูจน์ให้ศาลเห็นไม่ได้ ในส่วนของปืนอัดลม ว่ามีความสามารถระดับเดียวกับอาวุธ ศาลจึงตัดสินว่าในส่วนความผิดฐานพกอาวุธไปในที่สาธารณะ จำเลยไม่มีความผิด เพราะปืนอัดลมเป็นเพียงสิ่งเทียมอาวุธปืน ไม่ใช่ปืนจริง ๆ

จากฎีกานี้จะเห็นว่า แม้หน้าตาจะเหมือนอาวุธ แต่ถ้าไม่มีความสามารถใกล้เคียงกับอาวุธ หรือข้อเท็จจริงที่ว่าจะใช้งานอย่างอาวุธ ก็จะไม่ถือว่าเป็นอาวุธ ในทางกลับกัน ต่อให้หน้าตาไม่ใช่อาวุธ แต่สามารถใช้งานอย่างอาวุธได้ ก็อาจถือว่าเป็นอาวุธ

🔎 หาคำพิพากษาฎีกาที่เกี่ยวข้องเพิ่มเติม ผ่านทางระบบ ค้นหาฎีกา ของ Legardy

ดังนั้น ของบางอย่าง เช่น มีดพกพลาสติกของเล่น ซึ่งหากมีการทำสีอย่างดี การมองด้วยตาเปล่าก็แยกได้ยากว่าเป็นมีดจริงหรือไม่ จึงสามารถใช้ข่มขู่อย่างอาวุธจริงได้ แต่หากความสามารถอย่างความแข็งแรง ความคมด้อยกว่ามีดจริง แล้วไม่ได้จะใช้อย่างอาวุธ เช่น เอาไปแทงตา ซึ่งเป็นจุดที่บอบบางของร่างกายมนุษย์ แม้มีดพกของเล่นจะไม่แข็งแรงเท่ามีดพกจริง ก็ทำอันตรายรุนแรงได้ มันก็จะไม่อาจนับว่าเป็นอาวุธได้

💬  อ่านกระทู้คำตอบจากทนาย (Q&A) 

• Q: มีคนนำอาวุธมีดจะมาทำร้ายร่างกาย
• Q: โดนกล่าวหาว่ามีอาวุธปืน และกระสุนปืน ไว้ในครอบครองโดยไม่ได้อนุญาตแล้วทำให้ผู้อื่นหวาดกลัว

 “เหตุสมควร” ที่เราสามารถพกมีดหรือของมีคมคืออะไร แล้วมีหลักเกณฑ์ยังไงบ้าง

มีดพกซึ่งเป็นอาวุธโดยสภาพ และของมีคมซึ่งมีความใกล้เคียงกับอาวุธ หากเราพกพา เราควรพกพาโดยมีเหตุสมควรในการพก และพกพาให้อยู่ในวิธีพกที่ปลอดภัย เพื่อหลีกเลี่ยงปัญหาเมื่อถูกค้นตัว หรือเกิดคดีขณะพกพามีดพก ของมีคม

โดยเหตุสมควรที่เราพกอาวุธได้ ไม่มีความหมายตายตัวที่ชัดเจน มักตีความเอาจากข้อเท็จจริงของพฤติการณ์ในคดี โดยทั่วไป มักหมายถึงเหตุผลที่เหมาะสมในการที่เราจะพกอาวุธ โดยไม่ต้องเป็นถึงเหตุจำเป็น ซึ่งศาลจะพิจารณาตามข้อเท็จจริงของแต่ละคดีไป โดยจากที่กล่าวไว้ ศาลมักมองว่า การพกพาอาวุธแบบเปิดเผยเป็นเหตุไม่สมควร ดังนั้น การพกพามีดพก ของมีคมแบบมีเหตุสมควร ต้องไม่เป็นการพกแบบเปิดเผย เก็บให้มิดชิด เก็บไว้ในบรรจุภัณฑ์หากเป็นสิ่งที่พึ่งทำการซื้อมาจนกว่าจะถึงที่ที่ควรเปิด เช่น บ้าน หรือถ้าซื้อไปใช้ในร้านอาหาร ฯลฯ เก็บคมมีดใส่ซองหรือพับไว้ และอาจล็อคการเปิดคมมีดหากทำได้

ตัวอย่างเหตุสมควรพกมีดพก ของมีคม

1. เจ้าหน้าที่/ทหาร ตำรวจ พกพาระหว่างปฏิบัติหน้าที่ในขอบเขตที่กฎหมายอนุญาต
2. การขนเพื่อซ่อม ขาย หรือนำไปเก็บ โดยอาวุธถูกเก็บในลักษณะที่ปลอดภัย (เช่นมีการปิดแน่นหนา หรือล็อก ไม่เปิดเผย) และมีเส้นทาง/จุดหมายชัดเจนไม่มีการเอาอาวุธออกมาแสดงระหว่างนำไป
3. พกพาเพื่อเอาไปใช้งาน เช่น เอาไปใช้ในร้านอาหาร หรือพกกลับบ้านจากที่ทำงาน ซึ่งต้องมีการเก็บให้มิดชิด
4. พิสูจน์ได้ว่ากรณีฉุกเฉินจริงที่ต้องพกพามีดพก ของมีคมเพื่อป้องกันตัว และไม่มีทางเลือกอื่นที่สมเหตุสมผลกว่า ซึ่งศาลจะพิจารณาตามความจำเป็นและความเร่งด่วนของสถานการณ์ของเราเพราะแม้ว่าเหตุสมควรไม่ต้องเป็นเหตุจำเป็นก็ได้ แต่เหตุสมควรจะเป็นเหตุจำเป็นด้วยก็ได้

💬  อ่านกระทู้คำตอบจากทนาย (Q&A) 

• Q: พนักงานพกมีด ขู่เพื่อนร่วมงาน
• Q: ยิงปืนโดยใช้ดินระเบิดโดยใช่เหตุ

ตัวอย่างเหตุที่ไม่สมควรพกมีดพก ของมีคม

1. พกมีดพก ของมีคมไปในที่ชุมชนหรืองานรื่นเริงโดยเปิดเผย ไม่มีเหตุจำเป็นที่ชัดเจนเช่น ถือดาบเดินในงานวัด ควงมีดพกระหว่างเดิน
2. พกมีดพก ของมีคมและใช้ข่มขู่หรือกดดัน โดยไม่มีสิทธิตามกฎหมาย 

คำแนะนำ 

ในบางกรณี ซึ่งเรื่องยังไม่ถึงขั้นศาล เราอาจถูกค้นตัวในบางสถานที่ที่เราไม่ควรมีของมีคม และเจอของมีคม เช่น คัตเตอร์ และเจ้าหน้าที่พยายามจะริบ แม้มันจะไม่ใช่อาวุธและเราก็เก็บดีแล้ว เช่นอาจจะยังอยู่ในห่อบรรจุภัณฑ์ แต่ถ้าเราจะให้เรื่องถึงศาล ก็จะเสียเวลานานเกินไป เราอาจยอมเพื่อให้เรื่องจบก็ได้หากเจ้าหน้าที่ให้เหตุผลที่ดีพอกับเรา

• เตือนสติคนหัวร้อน! เปิดกฎหมายทำร้ายร่างกาย โทษอะไรบ้าง?
• โดนตั้งข้อหา “ทำร้ายร่างกาย” ยอมความได้ไหม? หรือควรสู้คดี?

ส่งท้าย

การที่เราพกมีดพก ของมีคมเข้าไปในเมือง กฎหมายไม่ได้ห้ามเราเด็ดขาด แต่เราต้องมีเหตุสมควรในการพก ลักษณะในการพก หากเรื่องถึงศาล ศาลจะพิจารณาจากการพกพาของเรา ว่ามีความอุกอาจแค่ไหน จำเป็นต้องลงโทษมั้ย เพราะโทษของความผิดฐานนี้ไม่รุนแรง มีความเป็นโทษเสริมความผิดอื่น หรือโทษที่มีเอาไว้เพียงตักเตือน

📢 หากคุณกำลังมองหาคำแนะนำคดีอาญา หรือต้องการปรึกษาปัญหากฎหมายอื่นๆ ติดต่อทนาย กว่า 700 คนทั่วประเทศผ่านเว็บไซต์ได้เลย